Cây So Đũa – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi

185
Cây so đũa
Cây so đũa
Đánh giá

Những cây thuốc và vị thuốc Việt NamĐỗ Tất Lợi

So Đũa trang 709-710 tải bản PDF tại đây.

Còn gọi là dank kaa, angkea dey chhmol (Campuchia), phak dok khe (Lào-Vienchian), fayotier (Pháp).

Tên khoa học Sesbania grandiflora Pers. 

Thuộc họ Cánh bướm Fabaceae (Papilionaceae)

Mô tả cây

Cây gỗ cao từ 8-10m, mọc rất nhanh. Lá kép lông chim chân, dài 15-30cm, lá chét rất nhiều, tới 30 đội, hình bầu dục, thuôn dài 25mm, rộng 8-10mm thường các lá ở giữa dày hơn các lá chét. ở ngọn. Hoa to trắng hay hồng, xếp thành chùm ở nách, thông. Quả dài 30-35cm thẳng, thót lại ở gốc và ở đỉnh, thu hẹp và dẹt ở khoảng cách giữa các hạt, nhưng không chia thành đối. Hạt rất nhiều, hình bầu dục, dẹt, màu nâu.

Cây so đũa
Cây so đũa

Phân bố, thu hái và chế biến 

So đũa được trồng nhiều ở miền nam nước ta chủ yếu để làm cảnh vì có hoa đẹp, đôi khi được trồng làm cây chủ cho cây hồ tiêu leo. Còn thấy trồng ở Lào, Campuchia, và nhiều nước nhiệt đới châu Á khác.

Người ta dùng vỏ, cây, lá và hoa làm thuốc. Có thể dùng tươi hay khô, thường dùng tươi. Không có chế biến gì đặc biệt.

Thành phần hóa học

Trong vỏ cây so đũa có chất gồm nhựa. Khi còn tươi gồm nhựa có màu hồng đỏ, nhưng để một thời gian thì xám lại. Gồm nhựa này một phần tan trong nước, một phần tan trong cồn. Hai chất màu là agathin, màu đỏ, và xanthoagathin màu vàng, ngoài ra còn basorin, một chất nhựa, tanin.

Lá, hoa và quả non chứa nhiều chất đường, đặc biệt hoa so đũa chứa hàm lượng vitamin C cao (0,1%), vitamin B, muối canxi và sắt, các axit amin.

Công dụng và liều dùng

Vỏ so đũa được dùng làm một thuốc bổ đắng giúp ăn ngon cơm, dễ tiêu hóa. Còn được dùng chữa lỵ, ỉa chảy và viêm ruột. Dùng dưới dạng thuốc sắc hay gâm rươu. Mỗi ngày uống từ 5- 10g vỏ.

Hoa và lá non giã nát, vắt lấy nước nhỏ mũi chữa cảm cúm. Hiện nay nhân dân một số vùng ở miền Nam mới dùng hoa so đũa nấu canh tôm, nhưng tại nhiều nước ngoài người ta còn dùng lá non ăn như rau dưới dạng trộn dấm, sào nấu.

Đơn thuốc có vị sa đũa

Rượu bổ đắng khai vị

Vỏ cây so đũa 100g, rượu 40° 1I. Ngâm vỏ so đũa thái mỏng với rượu từ 15 ngày đến 1 tháng. Ngày uống từ 15 đến 30ml rượu này làm thuốc bỏ đảng, khai vị ( kinh nghiệm nhân dân).

Ngày viết:
Giáo sư – Tiến sĩ Đỗ Tất Lợi sinh ngày 2 tháng 1 năm 1919 tại xã Phú Minh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội và mất ngày 3 tháng 2 năm 2008. Ông là một nhà nghiên cứu dược học nổi tiếng và là “cây đại thụ” của nền y học cổ truyền Việt Nam.
LEAVE A REPLY
Please enter your comment!