Cây Bông Ổi (Cây Ngũ Sắc, Cây Tứ Quý) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi

131
Cây Bông Ổi
Cây Bông Ổi
Đánh giá

Những cây thuốc và vị thuốc Việt NamĐỗ Tất Lợi

Bông Ổi trang 559-560 tải bản PDF tại đây.

Còn gọi là ngũ sắc, trâm hôi, cây hoa cứt lợn, tứ thời, tứ quý (Quảng Bình).

Tên khoa học Lantana camara L. 

Thuộc họ Cỏ roi ngựa Verbenaceae.

Mô tả cây

Cây nhỏ mang nhiều cành ngang, có lông và gai ngắn quặp về phía dưới. Là hình bầu dục, đầu nhọn, mặt xù xì, mép có răng cưa, mặt trên có lồng ngắn, cứng, mặt dưới lòng mềm hơn, phiến lá dài 3-9cm, rộng 3-6cm, cuống lá ngắn, phía trên cuống có đĩa. Hoa không cuống, màu trắng, vàng, vàng cam hay đỏ mọc thành bông hình cầu gần giống như hình đầu. Hoa có lá bắc hình mũi giáo. Đài hình chuông, có hai môi. Tràng hình ống có 4 thùy không đều. Quả hình cầu, màu đỏ nằm trong lá đài, mang hai hạch cứng, xù xì.

Cây Bông Ổi
Cây Bông Ổi

Phân bố, thu hái và chế biến

Cây nguồn gốc các nước Trung Mỹ, sau được phổ biến đi khắp các nước vùng Viễn Đông, Mangat, Tân Caledonia. Tại Tân Caledonia cây mọc hoang và phát triển tới mức độ chính phủ ở đây phải ra lệnh triệt hết những cây này dù chỉ giữ một gốc để làm cảnh cũng không được phép

Tại Việt Nam cây được trồng làm cảnh và mọc dại. Toàn thân cây tỏa ra một mùi đặc biệt có người ưa nhưng cũng có người không ưa.

Lá và cảnh được dùng làm thuốc; hái về phơi hay sấy khô.

Thành phần hoá học

Năm 1943 Low đã chiết được từ cây bông ổi một chất gọi là lantanin.

Công dụng và liều dùng

Một số nơi nhân dân dùng lá cây bông ổi giã nát đắp lên những vết thương, vết loét, người ta cho lá bông ổi có tính chất sát trùng lên da, cầm máu. Người ta còn dùng đắp nơi rắn cắn và cho vào nồi nước xông chữa cảm mạo, sốt.

Dùng ngoài không kể liều lượng.

Chú thích:

Cây này không có tác dụng chữa viêm xoang mũi như cây cứt lợn Ageratum conyzoides. Chú ý tránh dùng lầm.

Ngày viết:
Giáo sư – Tiến sĩ Đỗ Tất Lợi sinh ngày 2 tháng 1 năm 1919 tại xã Phú Minh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội và mất ngày 3 tháng 2 năm 2008. Ông là một nhà nghiên cứu dược học nổi tiếng và là “cây đại thụ” của nền y học cổ truyền Việt Nam.
LEAVE A REPLY
Please enter your comment!