Duyên Hồ Sách (Huyền Hồ Sách) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi

183
Duyên Hồ Sách
Duyên Hồ Sách
Đánh giá

Những cây thuốc và vị thuốc Việt NamĐỗ Tất Lợi

Duyên Hồ Sách trang 70 – 71, tải bản PDF tại đây.

Còn gọi là huyền hồ sách, nguyên hồ.

Tên khoa học Corydalis ambigua Ch. et Schl.

Thuộc họ Thuốc phiện Papaveraceae.

Tên vị thuốc vốn là Huyền hồ sách, trong sách thuốc “Khai tống bản thảo” Vì tên vua Tống là Huyền, nên đổi vị thuốc là Duyên hồ sách. Cho đến nay, duyên hồ sách vẫn còn là vị thuốc phải nhập từ Trung Quốc. Ngay tại Trung Quốc, có khi người ta khai thác rễ củ của cây Đông bắc duyên hồ sách Corydalis ambigua (Pell.) Cham et Schl. hoặc rễ củ từ cây Sơn duyên hồ sách Corydalis bulbosa DC. đều thuộc họ thuốc phiện (Papaveraceae).

Mô tả cây

Đông bắc duyên hồ sách (còn gọi là Duyên hồ sách) cũng như Sơn duyên hồ sách là những loại cỏ sống lâu năm, thân nhỏ, chỉ cao 20cm, lá kép xẻ lông chim. Hoa nở tháng 5, màu tím

Cây duyên hồ sách
Cây duyên hồ sách

Phân bố, thu hái và chế biến

Vị thuốc còn hoàn toàn phải nhập.

Duyên hồ sách tốt nhất là thu hoạch ở tỉnh Chiết Giang. Rễ củ thu hái về rửa sạch, phơi hay sấy khô. Trước khi dùng phải sao tẩm: Muốn có tác dụng hành huyết thì chế với rượu, muốn có tác dụng cầm máu thì tẩm dấm trước khi sao, muốn có tác dụng điều huyết thì sao không, muốn có tác dụng phá huyết thì dùng sống.

Rễ củ duyên hồ sách
Rễ củ duyên hồ sách

Thành phần hóa học

Từ Duyên hồ sách, người ta chiết được các ancaloit nhu corydalin (C12H27NO4), dehydrocorydalin (C22H28NO4), protopin (C20H19NO5), corybulbin (C21H25NO4).

Công dụng và liều dùng

Duyên hồ sách chủ yếu còn được dùng trong y học cổ truyền: Theo YHCT, duyên hồ sách có tính ôn, vị cay, hơi đắng, không độc vào kinh phế, can và tỳ. Có tính chất hoạt huyết, tán ứ, lợi khí, giảm đau. Dùng trong những trường hợp đau bụng, khí hư, ngày dùng 6-12g dưới dạng thuốc sắc hay thuốc bột, thuốc viên.

Đơn thuốc có duyên hồ sách

1. Duyên hồ sách thang:
Corydalin 4,0 g
Dương quy 3,0 g
Quế chi 3,0 g
Can khương 2,5 g

Nước 300ml sắc còn 100ml chia thành nhiều lần uống trong ngày ( Hoà hán ứng dụng phương Nhật Bản ), chữa đau bụng, đau khi thấy kinh.

2. Chữa già trẻ bị ho, có đờm: Duyên hồ sách 40g, khô phàn 10g. Hai vị tán nhỏ, viên thành viên. Ngày ngậm 4-8g viên thuốc này.

3. Chảy máu cam: Duyên hồ sách tán nhỏ, bọc lụa nhét vào lỗ mũi. Máu ra mũi phải, nhét mũi trái, ra bên trái, nhét bên phải.

Ngày viết:
Giáo sư – Tiến sĩ Đỗ Tất Lợi sinh ngày 2 tháng 1 năm 1919 tại xã Phú Minh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội và mất ngày 3 tháng 2 năm 2008. Ông là một nhà nghiên cứu dược học nổi tiếng và là “cây đại thụ” của nền y học cổ truyền Việt Nam.
LEAVE A REPLY
Please enter your comment!