KHẢO SÁT TÌNH HÌNH NHIỄM LAO VÀ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở BỆNH NHÂN ĐẾN KHÁM TẠI BỆNH VIỆN DA LIỄU TRUNG ƯƠNG BẰNG KỸ THUẬT T-SPOT.TB
Tóm tắt
Nhiễm lao (Tuberculosis infection – TBI) là tình trạng cơ thể có đáp ứng miễn dịch kéo dài với sự hiện diện của vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis, nhưng không có triệu chứng lâm sàng của lao hoạt động. Trước đây, tình trạng này thường được gọi là nhiễm lao tiềm ẩn (Latent tuberculosis infection – LTBI). Tuy nhiên, thuật ngữ TBI hiện đang dần được thay thế bởi TBI, nhằm phản ánh đúng hơn bản chất sinh học của tình trạng này, vì không phải lúc nào vi khuẩn cũng ở trạng thái hoàn toàn “ngủ yên” (WHO Operational handbook on tuberculosis 2023). Phần lớn người nhiễm TBI không có biểu hiện lâm sàng, nhưng vẫn có nguy cơ tiến triển thành lao hoạt động, đặc biệt là ở những đối tượng suy giảm miễn dịch như bệnh nhân mắc bệnh tự miễn hoặc đang điều trị bằng thuốc sinh học, thuốc ức chế miễn dịch. Mục tiêu: Xác định tỷ lệ nhiễm lao và phân tích một số yếu tố liên quan ở nhóm bệnh nhân được chỉ định xét nghiệm T-SPOT.TB tại Bệnh viện Da liễu Trung ương. Đối tượng và Phương pháp: Nghiên cứu cắt ngang, hồi cứu trên 340 bệnh nhân được thực hiện xét nghiệm T-SPOT.TB từ tháng 7/2023 đến tháng 6/2024. Kết quả: Trong số 340 bệnh nhân được khảo sát, tỷ lệ TBI là 18,8%. Nhóm bệnh nhân mắc bệnh lý tự miễn có tỷ lệ TBI cao hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm bệnh nhân khác (OR=2,183; p = 0,014). Ngoài ra, bệnh nhân > 60 tuổi cũng có nguy cơ TBI cao hơn so với nhóm dưới 40 tuổi (OR= 2,391; p = 0,017). Một số yếu tố khác như giới nam, nghề tự do và có tiền sử tiếp xúc nguồn lây lao có xu hướng liên quan đến TBI nhưng chưa đạt mức ý nghĩa thống kê. Phân tích hồi quy logistic đa biến xác nhận bệnh lý tự miễn là yếu tố liên quan độc lập và có ý nghĩa thống kê với TBI (OR = 2,3; p= 0,008). Kết luận: TBI là vấn đề dịch tễ cần lưu ý ở nhóm bệnh nhân da liễu, đặc biệt ở bệnh nhân tự miễn và người cao tuổi. Việc sàng lọc TBI bằng kỹ thuật IGRA nên được tích hợp vào quy trình điều trị, nhất là trước khi sử dụng các phác đồ có thuốc ức chế miễn dịch hoặc sinh học, nhằm giảm nguy cơ tái hoạt lao và nâng cao an toàn điều trị.
Từ khóa
Nhiễm lao-TBI, T-SPOT.TB, Bệnh tự miễn, Bệnh viện Da liễu Trung ương
Tài liệu tham khảo
2. Solovic, I., et al., The risk of tuberculosis related to tumour necrosis factor antagonist therapies: a TBNET consensus statement. Eur Respir J, 2010. 36(5): p. 1185-206.
3. Fox, G., et al., Household-Contact Investigation for Detection of Tuberculosis in Vietnam. New England Journal of Medicine, 2018. 378: p. 221-229.
4. Lewinsohn, D.M., et al., Official American Thoracic Society/Infectious Diseases Society of America/Centers for Disease Control and Prevention Clinical Practice Guidelines: Diagnosis of Tuberculosis in Adults and Children. Clin Infect Dis, 2017. 64(2): p. 111-115.
5. Martínez-López, A., J. Rodriguez-Granger, and R. Ruiz-Villaverde, Screening for Latent Tuberculosis in the Patient With Moderate to Severe Psoriasis Who Is a Candidate for Systemic and/or Biologic Therapy. Actas Dermosifiliogr, 2016. 107(3): p. 207-14.
6. Ding, C., et al., Prevalence trends of latent tuberculosis infection at the global, regional, and country levels from 1990-2019. Int J Infect Dis, 2022. 122: p. 46-62.
7. Chandrashekara, S., R. Panchagnula, and Y. Chennupati, Prevalence of TBI in patients with autoimmune diseases and accuracy of IGRA in predicting TB relapse. Rheumatology (Oxford), 2023. 62(12): p. 3952-3956.
8. Zhang, L., et al., Incidence and risk factors of tuberculosis in systemic lupus erythematosus patients: a multi-center prospective cohort study. Front Immunol, 2023. 14: p. 1157157.
