KHẢO SÁT THỰC TRẠNG KHÁNG INSULIN Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 CÓ THỪA CÂN, BÉO PHÌ BẰNG CHỈ SỐ TRIGLYCERID – GLUCOSE TẠI BỆNH VIỆN QUÂN DÂN Y TỈNH SÓC TRĂNG NĂM 2025
Tóm tắt
Đặt vấn đề: Kháng insulin là một cơ chế bệnh sinh quan trọng trong đái tháo đường típ 2, đặc biệt ở người thừa cân, béo phì. Chỉ số Triglycerid – Glucose (TyG) được xem là một công cụ đơn giản và có giá trị trong đánh giá đề kháng insulin tại cộng đồng. Mục tiêu: Xác định tỷ lệ đề kháng insulin bằng chỉ số Triglycerid-Glucose (TyG), so sánh tỷ lệ đề kháng insulin và giá trị TyG trung bình theo giới và khảo sát một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 có thừa cân, béo phì. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang tại Bệnh viện Quân Dân y tỉnh Sóc Trăng trên 200 bệnh nhân đái tháo đường típ 2 có thừa cân, béo phì năm 2025. Đề kháng insulin xác định khi TyG ≥ 5,29. Kết quả: Tỉ lệ đề kháng insulin là 95,5% (191/200 BN). So sánh giữa hai giới, nam giới có tỷ lệ đề kháng insulin là 98%, nữ là 94,6% (p = 0,453). Giá trị TyG trung bình ở nam là 5,65 ± 0,30, ở nữ là 5,60 ± 0,25; sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê (p = 0,535). Các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu: trong đó nữ giới chiếm 74,5%. Tuổi trung bình là 60,35 ± 1 tuổi, với 55% bệnh nhân ≥ 60 tuổi. Thời gian mắc bệnh trung bình là 8,64 ± 3,33 năm, đa số (92,5%) mắc bệnh ≥ 5 năm. Tỷ lệ bệnh nhân có tiền sử hút thuốc là 22%, tăng huyết áp chiếm 33%. Chỉ số BMI trung bình là 25,25 ± 2,04 kg/m². Vòng bụng trung bình ở nam là 90,96 ± 5,60 cm và ở nữ là 87,87 ± 5,65 cm. Về cận lâm sàng, nồng độ triglyceride trung bình là 4,93 ± 2,95 mmol/L, cholesterol toàn phần là 5,70 ± 1,81 mmol/L, LDL-C là 3,08 ± 1,32 mmol/L, HDL-C là 1,56 ± 0,44 mmol/L. Glucose máu đói trung bình là 11,66 ± 4,85 mmol/L. Kết luận: Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ đề kháng insulin ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 có thừa cân, béo phì là rất cao (95,5%) theo chỉ số TyG. Không có sự khác biệt đáng kể giữa hai giới. Các chỉ số như BMI, vòng eo, triglyceride, glucose máu đói có mối liên quan với TyG, phản ánh tình trạng rối loạn chuyển hóa toàn thân. Với ưu điểm đơn giản, dễ ứng dụng, chỉ số TyG có thể được triển khai hiệu quả tại tuyến y tế cơ sở nhằm phát hiện sớm đề kháng insulin.
Từ khóa
Đề kháng insulin, chỉ số Triglycerid – Glucose (TyG), đái tháo đường típ 2, thừa cân, béo phì
Tài liệu tham khảo
2. Hồ Hà Gia Trọng, và cộng sự. Khảo sát chỉ số Triglyceride-Glucose (TyG) ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 mới chẩn đoán. Tạp chí Y Dược học Quân sự. 2024;49(7):144–52. doi:10.56535/ jmpm.v49i7.853.
3. Hội Tim mạch học Việt Nam – Phân hội Tăng huyết áp. Khuyến cáo chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp 2022 [Internet]. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2022. Available from: https://hntmmttn.vn/ upload/attach/202291214352.pdf.
4. American Diabetes Association Professional Practice Committee. Classification and diagnosis of diabetes: standards of medical care in diabetes—2022. Diabetes Care. 2022;45(Suppl 1):S17–S38. doi:10.2337/dc22-S002.
5. Chatchomchuan W, Thewjitcharoen Y, Nakasatien S, Wanothayaroj E, Krittiyawong S, Himathongkam T. Assessment of various insulin resistance surrogate indices in Thai people with type 2 diabetes mellitus. J ASEAN Fed Endocr Soc. 2024;39(2): 33–40. doi:10.15605/jafes.039.02.21.
6. Luo P, Cao Y, Li P, Li W, Song Z, Fu Z, et al. TyG index performs better than HOMA-IR in Chinese type 2 diabetes mellitus with a BMI < 35 kg/m²: a hyperglycemic clamp validated study. Medicina. 2022;58(7):876. doi:10.3390/medicina 58070876.
7. Tuan TA, Minh LTA, Muoi T, Tien HA, Minh HV. Triglyceride-glucose index applicable in diagnosing insulin resistance among Vietnamese patients with metabolic syndrome with or without hypertension? J Obes Nutr Disord .2019;1:136. doi:10.29011/2577-2244.100036.
8. World Health Organization Regional Office for the Western Pacific. The Asia‑Pacific Perspective: Redefining Obesity and Its Treatment. Sydney: Health Communications Australia; 2000. Available from: https://apps. who.int/iris/handle/10665/206936.
