ĐẶC ĐIỂM XƠ GAN, BIẾN CHỨNG VÀ TỬ VONG CỦA BỆNH NHÂN TEO ĐƯỜNG MẬT CÓ CHỈ ĐỊNH GHÉP GAN TẠI BỆNH VIỆN NHI ĐỒNG 2
Tóm tắt
Giới thiệu: Teo đường mật (TĐM) là nguyên nhân phổ biến gây vàng da ứ mật ở trẻ sơ sinh và nhũ nhi, chiếm 25 – 40%. Sau phẫu thuật Kasai, 1/3 trẻ TĐM cần ghép gan sớm trong 24 tháng và 80% cần ghép gan trong 20 năm. Chỉ định ghép gan liên quan TĐM chiếm 50% số lượng các ca ghép ở trẻ em. Tại Việt Nam, số lượng bệnh nhi hiện có chỉ định ghép gan còn nhiều và đa số các trường hợp này bị TĐM. Nghiên cứu chúng tôi khảo sát nhóm bệnh nhân TĐM chờ ghép gan này. Đối tượng và Phương pháp: Tiến cứu, mô tả có phân tích. Tất cả các bệnh nhi TĐM có chỉ định ghép gan tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 được đưa vào nghiên cứu và theo dõi từ 05/2023 đến 08/2024. Biến số quan trọng gồm: đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng, mức độ nặng và biến chứng của bệnh gan mạn, kết cục được ghép gan hay tử vong của bệnh nhi. Kết quả: Có 99 trường hợp (TH) TĐM có chỉ định ghép gan được đưa vào nghiên cứu. Bệnh nhi chủ yếu thuộc phân loại Child B và C (94,9%). Điểm PELD trung vị là 17 (13 – 22). Nhóm bệnh có PELD ≥ 10 hay MELD ≥ 15 chiếm 88,9%. Biến chứng thường gặp nhất là tăng áp cửa, gặp ở 83,8% TH (83/99), trong đó 23/83 TH (27,7%) có xuất huyết tiêu hoá; nhiễm trùng đường mật gặp ở 60,6% TH (60/99). Trong quá trình nghiên cứu, 16/97 TH (16,5%) tử vong, trong đó, 1 TH tử vong sau ghép gan. Chỉ có 10 TH (10,1%) được ghép gan. Các yếu tố liên quan đến tử vong gồm: tuổi nhỏ, không được phẫu thuật Kasai, báng bụng, dẫn lưu mật thất bại, GGT thấp, bilirubin tăng, albumin thấp, INR tăng, điểm Child –Pugh cao, phân loại Child – Pugh mức C, điểm PELD cao, WA< – 2SD, suy dinh dưỡng cấp nặng. Trong đó, chỉ có đặc điểm không được phẫu thuật Kasai là yếu tố tiên lượng độc lập cho tử vong. Kết luận: Trẻ TĐM có chỉ định ghép gan là dân số bệnh nặng và có nhiều biến chứng với đa số các bệnh nhi có PELD hoặc MELD cao, và phân độ Child – Pugh mức B, C. Tỷ lệ tử vong chờ ghép là 16,5%, trong khi đó tỷ lệ trẻ được ghép gan còn thấp, chỉ đạt 10,1%. Không được phẫu thuật Kasai là yếu tố nguy cơ độc lập cho tử vong của nhóm trẻ teo đường mật có chỉ định ghép gan.
Từ khóa
Teo đường mật, ghép gan trẻ em, xơ gan, bệnh gan mạn giai đoạn cuối
Tài liệu tham khảo
2. Hồ Phi Duy, Giá trị các xét nghiệm chẩn đoán teo đường mật trẻ em, Luận văn tốt nghiệp bác sĩ nội trú, Đại học Y Dược TP. HCM, năm 2018.
3. Phan Thị Tường Vân, Đánh giá dinh dưỡng bằng phương pháp nhân trắc bộ phận trên trẻ teo đường mật đã phẫu thuật Kasai tại bệnh viện Nhi Đồng 2, Luận văn tốt nghiệp Bác sỹ Chuyên khoa Cấp 2, Đại học Y Dược Thành, năm 2022.
4. Chapman B, Goh SK, Parker F, et al, Malnutrition and low muscle strength are independent predictors of clinical outcomes and healthcare costs after liver transplant, Clin Nutr ESPEN, 2022;48:210-219.
5. Liu MB, Huong TB, Hoang X, et al, Biliary atresia in Vietnam: Management and the burden of disease. Surgery, 2017;161(2):533-537.
6. Shneider BL, Brown MB, Haber B, A multicenter study of the outcome of biliary atresia in the United States, 1997 to 2000, J Pediatr, 2006;148(4):467-474
7. Soulaidopoulos S, Cholongitas E, Giannakoulas G et al, Review article: Update on current and emergent data on hepatopulmonary syndrome, World J Gastroenterol, 2018;24(12):1285-1298.
8. Tessier ME, Harpavat S, Shepherd RW, et al, Beyond the Pediatric end-stage liver disease system: solutions for infants with biliary atresia requiring liver transplant, World J Gastroenterol, 2014;20(32):11062-8.
