Cẩm Xà Lặc (Găng Vàng, Mỏ Quạ) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi

96
Cẩm Xà Lặc
Cẩm Xà Lặc
Đánh giá

Những cây thuốc và vị thuốc Việt NamĐỗ Tất Lợi

Cẩm Xà Lặc trang 202-203 tải bản PDF tại đây.

Còn gọi là mỏ quạ, mỏ 6, găng cơm, găng vàng, găng sơn, găng cườm, thiết thì mễ (Trung Quốc).

Tên khoa học Canthium parvifolium Roxb. 

Thuộc họ Cà phê Rubiaceae.

Cẩm xà lặc là tên vỏ cây này được xuất bản cho Trung Quốc. Tên này phổ biến ở tỉnh Quảng Bình là nơi được khai thác thu mua để xuất. Tại những nơi khác tên mỏ quạ, mỏ ó phổ biến hơn. Cũng có nơi gọi là cây găng. tên mỏ quạ còn dùng để chỉ một cây khác (xem vị này) cần chú ý tránh nhầm.

Mô tả cây

Cẩm xà lặc là một cây nhỏ có gai dài từ 0,3 đến 5cm hai đầu quặp lại gần giống như mỏ quạ, phía gốc gai có lông. Lá hình trứng thuôn dài mặt trên nhẫn, mặt dưới hơi có lông trên đường gân; phiến lá dài, cuống rất ngắn. Hoa màu vàng hợp thành chùm ở kẽ lá từng 2 đến 8 hoa. Cánh hoa 2-3mm. Quả hạch hình cầu đường kính 8-10mm khi chín có màu vàng nhạt trong có hai ngăn mỗi ngăn chứa một hạt.

Mùa hoa và quả: tháng 10-12

Cẩm Xà Lặc - Canthium parvifolium Roxb.
Cẩm Xà Lặc – Canthium parvifolium Roxb.

Phân bố, thu hái và chế biến

Mọc hoang ở khắp các tỉnh miền Bắc nước ta, đôi khi được trồng làm hàng rào vì rất nhiều gai nhọn. Còn thấy mọc ở Hoa Nam, Trung Quốc, các nước nhiệt đới châu Á.

Thường người ta đào rễ bóc lấy vỏ phơi khô để xuất. trước đây thu hái cả cành. Quả dùng để giặt quần áo thay xà phòng.

Thành phần hóa học

Chưa thấy tài liệu nghiên cứu. Sơ bộ thấy có ancaloit và saponozit.

Tác dụng và liều dùng

Chưa rõ Trung Quốc mua vỏ rễ để làm gì, số lượng mua cũng còn ít chưa đáng chú ý

Trong nhân dân thường dùng quả thay xà phòng để giặt quần áo, tơ lụa không chịu được kiềm của xà phòng, vỏ quả rất đắng muốn ăn thì phải loại bỏ vỏ

Vỏ thân và vỏ cành dùng chữa ly. Dùng dưới dạng thuốc sắc, mỗi ngày dùng 5-10g

Lá cây này được dùng giã nát đắp lên vết thương, nhưng ít đc dùng hơn lá cây mỏ quạ thuộc họ Dâu Tằm

Ngày viết:
Giáo sư – Tiến sĩ Đỗ Tất Lợi sinh ngày 2 tháng 1 năm 1919 tại xã Phú Minh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội và mất ngày 3 tháng 2 năm 2008. Ông là một nhà nghiên cứu dược học nổi tiếng và là “cây đại thụ” của nền y học cổ truyền Việt Nam.
LEAVE A REPLY
Please enter your comment!