﻿{"id":9045,"date":"2019-04-30T11:38:28","date_gmt":"2019-04-30T04:38:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vnras.com\/drug\/?p=9045"},"modified":"2019-05-04T11:50:09","modified_gmt":"2019-05-04T04:50:09","slug":"nhiet-do-nong-cuc-doan-va-nhung-anh-huong-den-suc-khoe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vnras.com\/drug\/nhiet-do-nong-cuc-doan-va-nhung-anh-huong-den-suc-khoe\/","title":{"rendered":"Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 n\u00f3ng c\u1ef1c \u0111oan v\u00e0 nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c kh\u1ecfe"},"content":{"rendered":"<h2>T\u00ecnh h\u00ecnh n\u1eafng n\u00f3ng c\u1ef1c \u0111oan t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam th\u00e1ng 4 n\u0103m 2019<\/h2>\n<p>Trung t\u00e2m D\u1ef1 b\u00e1o kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng th\u1ee7y v\u0103n qu\u1ed1c gia cho bi\u1ebft, do \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng El Nino n\u1eafng n\u00f3ng n\u0103m nay \u1edf n\u01b0\u1edbc ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1edbm v\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng k\u00e9o d\u00e0i trong su\u1ed1t ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a n\u0103m.<\/p>\n<p>Trong nh\u1eefng tu\u1ea7n t\u1eeb gi\u1eefa th\u00e1ng 4 \/2019 v\u1eeba r\u1ed3i, Vi\u1ec7t Nam ch\u1ecbu \u0111\u1ee3t n\u00f3ng c\u1ef1c \u0111\u1ed9. C\u1ee5 th\u1ec3 \u1edf H\u00e0 T\u0129nh \u2013 t\u1ec9nh n\u1eb1m \u1edf t\u00e2m ch\u1ea5n c\u1ee7a \u0111\u1ee3t n\u00f3ng, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 ng\u00e0y 20\/4 \u0111\u1ea1t ng\u01b0\u1ee1ng 43,4 OC. M\u1ed9t s\u1ed1 n\u01a1i kh\u00e1c nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u0169ng \u1edf m\u1ee9c kh\u00e1 cao, tr\u00ean 40 OC nh\u01b0 Tuy\u00ean H\u00f3a (Qu\u1ea3ng B\u00ecnh) 43OC , T\u00e2y Hi\u1ebfu (Ngh\u1ec7 An) 42,2OC, M\u01b0\u1eddng La (S\u01a1n La) 42OC, H\u00f2a B\u00ecnh 41,1OC , Hu\u1ebf 41.6OC, c\u00f2n \u1edf hai th\u00e0nh ph\u1ed1 l\u1edbn: H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 TPHCM l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0 38,9 OC v\u00e0 35 OC.<\/p>\n<figure id=\"attachment_9046\" aria-describedby=\"caption-attachment-9046\" style=\"width: 450px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-9046\" src=\"https:\/\/www.vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/gsp.jpg\" alt=\"S\u01a1 \u0111\u1ed3 GSP v\u1ec1 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 khu v\u1ef1c Ch\u00e2u \u00c1 Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y 20\/4\/2019 [1]\" width=\"450\" height=\"345\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/gsp.jpg 450w, https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/gsp-350x268.jpg 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-9046\" class=\"wp-caption-text\">S\u01a1 \u0111\u1ed3 GSP v\u1ec1 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 khu v\u1ef1c Ch\u00e2u \u00c1 Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y 20\/4\/2019 [1]<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_9047\" aria-describedby=\"caption-attachment-9047\" style=\"width: 450px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-9047\" src=\"https:\/\/www.vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/uv.jpg\" alt=\"B\u1ea3ng 1: Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trung b\u00ecnh v\u00e0 ch\u1ec9 s\u1ed1 UV trong n\u0103m 2019 t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 TP. H\u1ed3 Ch\u00ed Minh theo d\u1ef1 b\u00e1o c\u1ee7a www.weather-atlas.com\" width=\"450\" height=\"345\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/uv.jpg 450w, https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/uv-350x268.jpg 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-9047\" class=\"wp-caption-text\">B\u1ea3ng 1: Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trung b\u00ecnh v\u00e0 ch\u1ec9 s\u1ed1 UV trong n\u0103m 2019 t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 TP. H\u1ed3 Ch\u00ed Minh theo d\u1ef1 b\u00e1o c\u1ee7a www.weather-atlas.com<\/figcaption><\/figure>\n<p>(Theo d\u1eef li\u1ec7u n\u00e0y th\u00ec ch\u1ec9 s\u1ed1 UV \u1edf n\u01b0\u1edbc ta kh\u00e1 cao n\u00ean c\u1ea7n c\u00f3 nh\u1eefng bi\u1ec7n ph\u00e1p b\u1ea3o h\u1ed9 khi ra ngo\u00e0i) \u2013 Theo C\u01a1 quan b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Hoa K\u1ef3 EPA th\u00ec ch\u1ec9 s\u1ed1 UV tr\u00ean 11 l\u00e0 nguy c\u01a1 g\u00e2y h\u1ea1i t\u1eeb tia c\u1ef1c t\u00edm c\u1ef1c cao <a href=\"https:\/\/www.epa.gov\/sunsafety\/uv-index-scale-1\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.epa.gov\/sunsafety\/uv-index-scale-1<\/a><\/p>\n<p>Vi\u1ec7c gia t\u0103ng c\u00e1c lo\u1ea1i kh\u00ed nh\u00e0 k\u00ednh l\u00e0m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn t\u1ea7ng ozon l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u00ednh d\u1eabn \u0111\u1ebfn bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu n\u00f3i chung v\u00e0 l\u00e0m t\u0103ng nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 to\u00e0n c\u1ea7u n\u00f3i ri\u00eang. M\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00ed nh\u00e0 k\u00ednh chi\u1ebfm t\u1ef7 l\u1ec7 l\u1edbn nh\u01b0 CO2, NH4, N2O, h\u1ea7u h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh nhi\u1ec1u t\u1eeb qu\u00e1 tr\u00ecnh s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c lo\u1ea1i nhi\u00ean li\u1ec7u c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c h\u00f3a th\u1ea1ch nh\u01b0 x\u0103ng d\u1ea7u, than \u0111\u00e1. Theo \u1ee6y ban Li\u00ean ch\u00ednh ph\u1ee7 v\u1ec1 Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu (Intergovernmental Panel on Climate Change \u2013 IPCC), nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t d\u1ef1 ki\u1ebfn t\u0103ng t\u1eeb 1,1 \u0111\u1ebfn 6,4OC t\u1eeb n\u0103m 1990 \u0111\u1ebfn 2100 [2].<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u1ef1c \u0111oan \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn s\u1ee9c kh\u1ecfe g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f3ng nhi\u1ec7t (heat wave), \u0111\u00e2y l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n th\u1eddi ti\u1ebft n\u00f3ng qu\u00e1 m\u1ee9c v\u00e0 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i k\u00e8m v\u1edbi \u0111\u1ed9 \u1ea9m cao c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u1ebfn v\u00e0i tu\u1ea7n \u1edf m\u1ed9t khu v\u1ef1c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. V\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 to\u00e0n c\u1ea7u ng\u00e0y c\u00e0ng n\u00f3ng th\u00ec c\u00e1c tr\u1eadn s\u00f3ng nhi\u1ec7t x\u1ea3y ra th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean h\u01a1n.<\/p>\n<h2>N\u00f3ng c\u1ef1c \u0111oan \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ebfn s\u1ee9c kh\u1ecfe?<\/h2>\n<p>Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 l\u00e0 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng b\u00ean ngo\u00e0i v\u00e0 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 b\u00ean trong c\u01a1 th\u1ec3 sinh ra t\u1eeb qu\u00e1 tr\u00ecnh trao \u0111\u1ed5i ch\u1ea5t. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, ch\u00fang ta c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng duy tr\u00ec nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u01a1 th\u1ec3 trong kho\u1ea3ng 36,1 \u0111\u1ebfn 37,8 OC, v\u00e0 b\u1ec1 m\u1eb7t da kho\u1ea3ng 35 OC. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong kho\u1ea3ng t\u1eeb 20 \u0111\u1ebfn 40OC th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u01a1 th\u1ec3 (t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u1ecba v\u00e0 t\u00f9y v\u00e0o n\u01a1i sinh s\u1ed1ng).<\/p>\n<figure id=\"attachment_9048\" aria-describedby=\"caption-attachment-9048\" style=\"width: 450px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-9048\" src=\"https:\/\/www.vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/nhiet_do.jpg\" alt=\"H\u00ecnh 1. S\u1ef1 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong c\u01a1 th\u1ec3[3]\" width=\"450\" height=\"345\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/nhiet_do.jpg 450w, https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/nhiet_do-350x268.jpg 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-9048\" class=\"wp-caption-text\">H\u00ecnh 1. S\u1ef1 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong c\u01a1 th\u1ec3[3]<\/figcaption><\/figure>Vi\u1ec7c t\u0103ng nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t do ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u00f3ng g\u00e2y ra s\u1ed1c nhi\u1ec7t d\u1eabn \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u t\u00e1c \u0111\u1ed9ng x\u1ea5u v\u1edbi c\u01a1 th\u1ec3, g\u00e2y ra nhi\u1ec1u b\u1ec7nh l\u00fd (B\u1ea3ng 2), \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u c\u01a1 quan trong c\u01a1 th\u1ec3 v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.[4, 5]\n<p>T\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam trong 5 n\u0103m t\u1eeb n\u0103m 2009 \u0111\u1ebfn n\u0103m 2013 c\u00f3 108 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft do s\u00f3ng nhi\u1ec7t[4-7]. T\u1ea1i 12 n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c2u, n\u0103m 2003 ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng b\u1edfi s\u00f3ng nhi\u1ec7t l\u1edbn nh\u1ea5t v\u00e0 c\u00f3 kho\u1ea3ng 70 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft. S\u00f3ng nhi\u1ec7t n\u0103m 2010 t\u1ea1i Nga l\u00e0m kho\u1ea3ng 55 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft. \u1ede M\u1ef9 t\u1eeb n\u0103m 1985 \u2013 2009 c\u00f3 g\u1ea7n 23 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft do nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao qu\u00e1 m\u1ee9c. \u0110\u1ee3t s\u00f3ng nhi\u1ec7t n\u0103m 2018 t\u1ea1i Nh\u1eadt B\u1ea3n c\u00f3 kho\u1ea3ng 22 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i nh\u1eadp vi\u1ec7n v\u00ec tri\u1ec7u ch\u1ee9ng \u0111\u1ed9t qu\u1ef5 do nhi\u1ec7t, v\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trung b\u00ecnh kho\u1ea3ng 41 OC [8]\n<p>B\u1ea3ng 2: \u00a0M\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ec7nh l\u00fd th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p do s\u1ed1c nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao:<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>B\u1ec7nh l\u00fd<\/td>\n<td>Tri\u1ec7u ch\u1ee9ng<\/td>\n<td>Nguy\u00ean nh\u00e2n<\/td>\n<td>X\u1eed l\u00fd<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>N\u1ed5i m\u1ec1 \u0111ay do nhi\u1ec7t<\/td>\n<td>C\u00e1c m\u1ea9n \u0111\u1ecf, ng\u1ee9a xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00eanm\u1eb7t, c\u1ed5, ng\u1ef1c, v\u00f9ng b\u1eb9n.<\/td>\n<td>Do \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i nhi\u1ec1u trong th\u1eddi ti\u1ebft n\u00f3ng \u1ea9m.<\/td>\n<td>Gi\u1ea3m thi\u1ec3u m\u1ed3 h\u00f4i b\u1eb1ng c\u00e1ch \u1edf trong m\u00e1t m\u1ebb, t\u1eafm th\u01b0\u1eddng xuy\u00eanv\u00e0 m\u1eb7c qu\u1ea7n \u00e1o tho\u00e1ng m\u00e1t. Gi\u1eef nh\u1eefng v\u00f9ng b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng kh\u00f4 r\u00e1o<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ph\u00f9 do nhi\u1ec7t<\/td>\n<td>Ph\u00f9 tay, ch\u00e2n, m\u1eaft c\u00e1 ch\u00e2n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u00f9a n\u00f3ng.<\/td>\n<td>Do nhi\u1ec7t l\u00e0m gi\u00e3n m\u1ea1ch ngo\u1ea1i bi\u00ean v\u00e0 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc v\u00e0 mu\u1ed1i trong c\u01a1 th\u1ec3.<\/td>\n<td>Ph\u00f9 s\u1ebd t\u1eeb t\u1eeb gi\u1ea3m d\u1ea7n khi c\u01a1 th\u1ec3 quen d\u1ea7n v\u1edbi kh\u00ed h\u1eadu. Tuy nhi\u00ean n\u00ean \u1edf n\u01a1i m\u00e1t m\u1ebb v\u00e0 gi\u1eef m\u00e1t c\u01a1 th\u1ec3.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ng\u1ea5t do nhi\u1ec7t<\/td>\n<td>M\u1ea5t \u00fd th\u1ee9c trong th\u1eddi gian ng\u1eafn hay ch\u00f3ng m\u1eb7t. B\u1ec7nh th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p \u1edf ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh tim m\u1ea1ch ho\u1eb7c d\u00f9ng thu\u1ed1c l\u1ee3i ti\u1ec3u kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u00edch nghi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n n\u00f3ng \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t.<\/td>\n<td>Do m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, gi\u00e3n m\u1ea1ch m\u00e1u ngo\u1ea1i bi\u00ean v\u00e0 gi\u1ea3m m\u00e1u t\u0129nh m\u1ea1ch v\u1ec1 tim d\u1eabn \u0111\u1ebfn gi\u1ea3m l\u01b0\u1ee3ng m\u00e1u tim b\u01a1m ra.<\/td>\n<td>B\u1ec7nh nh\u00e2n n\u00ean ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u1edf n\u01a1i tho\u00e1ng m\u00e1t, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t \u1edf t\u01b0 th\u1ebf n\u1eb1m ng\u1eeda k\u00ea cao ch\u00e2n v\u00e0 h\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u01b0u th\u00f4ng m\u00e1u d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Chu\u1ed9t r\u00fat do nhi\u1ec7t<\/td>\n<td>\u0110au th\u1eaft c\u01a1, th\u01b0\u1eddng \u1edf ch\u00e2n, tay ho\u1eb7c b\u1ee5ng, hay x\u1ea3y ra sau khi \u00a0t\u1eadp th\u1ec3 d\u1ee5c.<\/td>\n<td>Do m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, m\u1ea5t \u0111i\u1ec7n gi\u1ea3i n\u1eb7ng qua vi\u1ec7c \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i.<\/td>\n<td>C\u1ea7n ngh\u1ec9 ng\u01a1i ngay l\u1eadp t\u1ee9c \u1edf m\u1ed9t n\u01a1i m\u00e1t m\u1ebb.C\u0103ng c\u01a1 v\u00e0 massage d\u1ecbu d\u00e0ng. B\u00f9 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111i\u1ec7n gi\u1ea3i ( nh\u01b0 Oresol).<\/p>\n<p>N\u1ebfu chu\u1ed9t r\u00fat v\u1eabn k\u00e9o d\u00e0i trong h\u01a1n m\u1ed9t gi\u1edd th\u00ec c\u1ea7n c\u00f3 s\u1ef1 ch\u0103m s\u00f3c y t\u1ebf.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ki\u1ec7t s\u1ee9c do nhi\u1ec7t<\/td>\n<td>C\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng bao g\u1ed3m kh\u00e1t n\u01b0\u1edbc d\u1eef d\u1ed9i,ng\u01b0\u1eddi m\u1ec7t l\u1ea3, kh\u00f3 ch\u1ecbu, lo l\u1eafng, ch\u00f3ng m\u1eb7t, ng\u1ea5t x\u1ec9u v\u00e0 \u0111au \u0111\u1ea7u.Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u01a1 th\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng t\u1eeb 38 \u0111\u1ebfn 40\u00b0C. M\u1ea1ch y\u1ebfu, h\u1ea1 huy\u1ebft \u00e1p v\u00e0 th\u1edf g\u1ea5p.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a tr\u1ea1ng th\u00e1i t\u00e2m th\u1ea7n.<\/td>\n<td>Do c\u1ea1n ki\u1ec7t n\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c mu\u1ed1i trong c\u01a1 th\u1ec3 v\u00ec ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u00f3ng hay t\u1eadp th\u1ec3 d\u1ee5c n\u1eb7ng<\/td>\n<td>Chuy\u1ec3n b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00e1t m\u1ebb c\u00f3 b\u00f3ng r\u00e2m.n\u1edbi l\u1ecfng ho\u1eb7c c\u1edfi b\u1ecf b\u1edbt qu\u1ea7n \u00e1o. \u0111\u1eafp kh\u0103n \u01b0\u1edbt ho\u1eb7c phun n\u01b0\u1edbc v\u00e0<\/p>\n<p>s\u1eed d\u1ee5ng qu\u1ea1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u00e1t.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t b\u1ec7nh nh\u00e2n n\u1eb1m ng\u1eeda, n\u00e2ng cao ch\u00e2n v\u00e0 h\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u0103ng m\u00e1u t\u0129nh m\u1ea1ch tr\u1edf v\u1ec1 tim. B\u00f9 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111i\u1ec7n gi\u1ea3i ho\u1eb7c truy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n gi\u1ea3i (n\u1ebfu b\u1ec7nh nh\u00e2n b\u1ecb n\u00f4n \u00f3i) .<\/p>\n<p>N\u1ebfu th\u00e2n nhi\u1ec7t tr\u00ean 39 \u00b0 C ho\u1eb7c gi\u1ea3m tri gi\u00e1c ho\u1eb7c h\u1ea1 huy\u1ebft \u00e1p k\u00e9o d\u00e0i, c\u1ea7n s\u01a1 c\u1ee9u \u00a0v\u00e0 chuy\u1ec3n b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1ec7nh vi\u1ec7n.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0110\u1ed9t qu\u1ef5 do nhi\u1ec7t<\/td>\n<td>khi b\u1ecb s\u1ed1c nhi\u1ec7t ( do s\u00f3ng nhi\u1ec7t \u2013heat waves, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao m\u00f9a h\u00e8 ho\u1eb7c t\u1eadp th\u1ec3 d\u1ee5c n\u1eb7ng)Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u01a1 th\u1ec3 t\u0103ng nhanh \u0111\u1ebfn h\u01a1n 40\u00b0C, d\u1eabn t\u1edbi nh\u1eefng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng h\u1ec7 th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng nh\u01b0 cho\u00e1ng v\u00e1ng, nh\u1ea7m l\u1eabn ho\u1eb7c h\u00f4n m\u00ea.<\/p>\n<p>Da n\u00f3ng, kh\u00f4, bu\u1ed3n n\u00f4n, h\u1ea1 huy\u1ebft \u00e1p, nh\u1ecbp tim nhanh v\u00e0 th\u1edf d\u1ed1c<\/td>\n<td>C\u00f3 th\u1ec3 do t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nguy\u00ean nh\u00e2n tr\u00ean<\/td>\n<td>\u0110o nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong c\u01a1 th\u1ec3 ( \u0111\u1ea7u d\u00f2 tr\u1ef1c tr\u00e0ng): n\u1ebfu&gt; 40 \u00b0 C, di chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00e1t m\u1ebb, c\u1edfi qu\u1ea7n \u00e1o, v\u00e0 l\u00e0m m\u00e1t b\u00ean ngo\u00e0i: ch\u01b0\u1eddm kh\u0103n \u01b0\u1edbt v\u00f9ng c\u1ed5, n\u00e1ch v\u00e0 b\u1eb9n, qu\u1ea1t li\u00ean t\u1ee5c, phun n\u01b0\u1edbc m\u00e1t t\u1eeb 25 \u2013 30\u00a0o\u00a0C l\u00ean da. \u0110\u1eb7t b\u1ec7nh nh\u00e2n \u1edf t\u01b0 th\u1ebf tho\u1ea3i m\u00e1i \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c th\u1edf.Th\u1edf oxy 4 lit\/ph\u00fat v\u00e0 b\u1ed5 sung dung d\u1ecbch \u0111\u1eb3ng tr\u01b0\u01a1ng cho b\u1ec7nh nh\u00e2n ( n\u01b0\u1edbc mu\u1ed1i th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng).<\/p>\n<p>Chuy\u1ec3n nhanh \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u1ea5p c\u1ee9u.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h3><b>C\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ee9c kh\u1ecfe nghi\u00eam tr\u1ecdng kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p do s\u1ed1c nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao<\/b><\/h3>\n<p>\u1ea2nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn tim m\u1ea1ch: bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu l\u00e0m gia t\u0103ng c\u00e1c nguy c\u01a1 m\u1eafc b\u1ec7nh tim m\u1ea1ch do ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi kh\u00f4ng kh\u00ed \u00f4 nhi\u1ec5m v\u00e0 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 thay \u0111\u1ed5i b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng. Khi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng l\u1ea1i th\u00f4ng qua gia t\u0103ng nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u01a1 th\u1ec3, t\u0103ng ti\u1ebft m\u1ed3 h\u00f4i v\u00e0 g\u00e2y m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, r\u1ed1i lo\u1ea1n nh\u1ecbp tim c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra \u0111\u1ed9t qu\u1ef5 [9, 10]\n<p>G\u00e2y ra c\u00e1c b\u1ec7nh v\u1ec1 th\u1eadn: Ti\u1ebfp x\u00fac k\u00e9o d\u00e0i v\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 qu\u00e1 n\u00f3ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nghi\u00eam tr\u1ecdng v\u1ec1 th\u1eadn. Ti\u00eau c\u01a1 v\u00e2n (Rhabdomyolysis) l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eb7p ph\u1ea3i do s\u1ed1c nhi\u1ec7t hay \u0111\u1ed9t qu\u1ef5 do nhi\u1ec7t g\u00e2y ra, l\u00e0m c\u01a1 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, ti\u1ebft ra c\u00e1c \u0111\u1ed9c t\u1ed1 v\u00e0o m\u00e1u v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn th\u1eadn. Kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng do s\u1ed1c nhi\u1ec7t v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn nhi\u1ec5m tr\u00f9ng th\u1eadn ho\u1eb7c b\u00e0ng quang.[10]\n<p>\u1ea2nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn h\u00f4 h\u1ea5p: Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 s\u1ef1 gia t\u0103ng nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng x\u1ea5u \u0111\u1ebfn ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng kh\u00cd do l\u00e0m t\u0103ng s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh ozon \u1edf t\u1ea7ng \u0111\u1ed1i l\u01b0u. Vi\u1ec7c ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi kh\u00ed ozon l\u00e0m t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ec7 tu\u1ea7n ho\u00e0n v\u00e0 c\u1ea3 c\u00e1c b\u1ec7nh v\u1ec1 ph\u1ed5i hay g\u00e2y t\u1eed vong [9, 11]\n<h2>Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng g\u00e2y ung th\u01b0 kh\u00f4ng?<\/h2>\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 nh\u01b0 tia c\u1ef1c t\u00edm (nh\u01b0 UVA, UVB) v\u00e0 \u00f4 nhi\u1ec5m kh\u00f4ng kh\u00ed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n tr\u1ef1c ti\u1ebfp g\u00e2y ra nhi\u1ec1u lo\u1ea1i ung th\u01b0, hi\u1ec7n nay c\u00e0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho th\u1ea5y s\u1ef1 gia t\u0103ng nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong kh\u00f4ng kh\u00ed, trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn nguy c\u01a1 h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n ung th\u01b0.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c t\u0103ng nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 to\u00e0n c\u1ea7u c\u00f3 nguy c\u01a1 l\u00e0m gia t\u0103ng t\u1ef7 l\u1ec7 ung th\u01b0. N\u00f3ng l\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u l\u00e0m t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi c\u00e1c h\u00f3a ch\u1ea5t c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng g\u00e2y ung th\u01b0: do vi\u1ec7c n\u00f3ng d\u1ea7n l\u00ean l\u00e0m gia t\u0103ng c\u00e1c c\u01a1n m\u01b0a l\u1edbn d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u01b0a c\u00e1c h\u00f3a ch\u1ea5t n\u00e0y v\u00e0o trong n\u01b0\u1edbc, hay l\u00e0m c\u00e1c ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c h\u1ea1i t\u1eeb n\u01b0\u1edbc hay n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i \u0111i v\u00e0o kh\u00ed quy\u1ec3n, hay ngay b\u1ea3n th\u00e2n s\u1ef1 n\u00f3ng l\u00ean c\u0169ng l\u00e0m nh\u1eefng h\u00f3a ch\u1ea5t n\u00e0y \u0111\u1ed9c h\u1ea1i h\u01a1n [15].<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu n\u00f3i chung v\u00e0 n\u00f3ng l\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u n\u00f3i ri\u00eang \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u00f9a v\u1ee5 tr\u1ed9ng tr\u1ecdt, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u1ea3o qu\u1ea3n v\u00e0 c\u0169ng gia t\u0103ng ph\u00e1t sinh c\u00e1c lo\u1ea1i n\u1ea5m m\u1ed1c c\u00f3 h\u1ea1i. M\u1ed9t s\u1ed1 n\u1ea5m m\u1ed1c c\u00f3 h\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebft ra c\u00e1c \u0111\u1ed9c t\u1ed1 g\u00e2y ung th\u01b0, \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh nh\u01b0 aflatoxin g\u00e2y ung th\u01b0 gan[9]\n<figure id=\"attachment_9049\" aria-describedby=\"caption-attachment-9049\" style=\"width: 450px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-9049\" src=\"https:\/\/www.vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/ung_thu.jpg\" alt=\"H\u00ecnh 2. M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa c\u00e1c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 nguy c\u01a1 g\u00e2y ung th\u01b0.[11]\" width=\"450\" height=\"360\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/ung_thu.jpg 450w, https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/ung_thu-350x280.jpg 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-9049\" class=\"wp-caption-text\">H\u00ecnh 2. M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa c\u00e1c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 nguy c\u01a1 g\u00e2y ung th\u01b0.[11]<\/figcaption><\/figure>Ung th\u01b0 ph\u1ed5i: nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00f3ng l\u00ean v\u00e0 kh\u00f4 h\u1ea1n l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y ra ch\u00e1y r\u1eebng v\u00e0 l\u00e0m \u00f4 nhi\u1ec5m kh\u00f4ng kh\u00ed; hay s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c h\u1ea1i trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng do nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u0103ng cao t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra c\u00e1c b\u1ec7nh v\u1ec1 h\u00f4 h\u1ea5p v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ung th\u01b0 ph\u1ed5i t\u1eeb \u00f4 nhi\u1ec5m kh\u00f4ng kh\u00ed [9, 11,15].<\/p>\n<p>Ung th\u01b0 da: Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu do c\u00e1c kh\u00ed nh\u00e0 k\u00ednh l\u00e0m th\u1ee7ng t\u1ea7ng ozon (\u1edf t\u1ea7ng b\u00ecnh l\u01b0u) v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i ozon t\u1ea7ng \u0111\u1ed1i l\u01b0u nh\u01b0 thay \u0111\u1ed5i kh\u1ea3 n\u0103ng ng\u01b0ng t\u1ee5, kh\u1ea3 n\u0103ng bao ph\u1ee7 v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i tia c\u1ef1c t\u00edm (Ultraviolet radiation UVR) v\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a n\u00f3. H\u01a1n n\u1eefa vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9, ng\u01b0ng t\u1ee5 v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng bao ph\u1ee7 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7c t\u00ednh ti\u1ebfp x\u00fac m\u1eb7t tr\u1eddi do \u0111\u00f3 l\u00e0m t\u0103ng nguy c\u01a1 c\u00e1c b\u1ec7nh do tia c\u1ef1c t\u00edm g\u00e2y ra \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 ung th\u01b0 da. Nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y m\u1ea5t 1% tr\u00ean t\u1ed5ng s\u1ed1 ozon l\u00e0m t\u0103ng 3-5% ca m\u1eafc ung th\u01b0 da v\u00e0 khi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng kh\u00ed t\u0103ng 2OC trong th\u1eddi gian d\u00e0i l\u00e0m t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng g\u00e2y ung th\u01b0 c\u1ee7a UV l\u00ean 10%.[2, 9, 11]\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng g\u00e2y ung th\u01b0:<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u U.S. Radiologic Technologists (USRT) t\u1ea1i M\u1ef9 v\u1edbi h\u01a1n 64 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi trong 20 n\u0103m cho th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi tia c\u1ef1c t\u00edm nh\u01b0ng \u1edf nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao h\u01a1n (trung b\u00ecnh kho\u1ea3ng 80 \u0111\u1ed9 F) cho th\u1ea5y kh\u1ea3 n\u0103ng m\u1eafc ung th\u01b0 bi\u1ec3u m\u00f4 t\u1ebf b\u00e0o \u0111\u00e1y (basal cell carcinoma BCC) cao h\u01a1n 1,5 l\u1ea7n so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi tia c\u1ef1c t\u00edm nh\u01b0ng \u1edf nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng (67,5 \u0111\u1ed9 F).[12]\nKh\u1ea3o s\u00e1t ung th\u01b0 da qu\u1ed1c gia (National Skin Cancer Surveys) tr\u00ean 100 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i 10 bang \u1edf M\u1ef9 cho th\u1ea5y nguy c\u01a1 m\u1eafc ung th\u01b0 bi\u1ec3u m\u00f4 t\u1ebf b\u00e0o v\u1ea3y (squamous cell carcinoma) cao h\u01a1n 5,5% \/ \u0111\u1ed9 C v\u00e0 nguy c\u01a1 m\u1eafc ung th\u01b0 bi\u1ec3u m\u00f4 t\u1ebf b\u00e0o \u0111\u00e1y cao h\u01a1n 2.9% \/ \u0111\u1ed9 C.[13]\nTrong m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u trong ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u00ean t\u1ebf b\u00e0o ung th\u01b0 da v\u00e0 m\u00f4 da ng\u01b0\u1eddi cho th\u1ea5y khi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi UVB, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao 39 OC cho th\u1ea5y nguy c\u01a1 h\u00ecnh th\u00e0nh ung th\u01b0 da cao h\u01a1n so v\u1edbi \u1edf nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng 37 OC.[14]\n<h2>Ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng b\u1edfi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n n\u00f3ng c\u1ef1c \u0111oan<\/h2>\n<p>T\u1ed5 ch\u1ee9c y t\u1ebf th\u1ebf gi\u1edbi li\u1ec7t k\u00ea nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nguy c\u01a1 b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng do \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n n\u00f3ng c\u1ef1c \u0111oan [4]:<\/p>\n<p>\u2013 Ng\u01b0\u1eddi khuy\u1ebft t\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u1ec7nh<\/p>\n<p>\u2013 Ph\u1ee5 n\u1eef c\u00f3 thai, tr\u1ebb em v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i<\/p>\n<p>\u2013 Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c ngo\u00e0i tr\u1eddi, lao \u0111\u1ed9ng ch\u00e2n tay<\/p>\n<p>\u2013 V\u1eadn \u0111\u1ed9ng vi\u00ean<\/p>\n<h2>L\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf nguy c\u01a1 t\u1eeb t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00f3ng c\u1ef1c \u0111oan<\/h2>\n<p>Sau \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 khuy\u1ebfn c\u00e1o \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf nguy c\u01a1 s\u1ed1c nhi\u1ec7t do n\u1eafng n\u00f3ng c\u1ef1c \u0111oan hay s\u00f3ng nhi\u1ec7t g\u00e2y ra [4]:<\/p>\n<p>\u2013 Gi\u1eef nh\u00e0 c\u1eeda tho\u00e1ng m\u00e1t, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong nh\u00e0 n\u00ean th\u1ea5p h\u01a1n 32 OC v\u00e0o ban ng\u00e0y v\u00e0 th\u1ea5p h\u01a1n 24 OC v\u00e0o ban \u0111\u00eam<\/p>\n<p>\u2013 Gi\u1eef c\u01a1 th\u1ec3 m\u00e1t m\u1ebb v\u00e0 u\u1ed1ng \u0111\u1ee7 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 kho\u00e1ng (th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng tr\u00e1nh u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u bia hay qu\u00e1 nhi\u1ec1u caffeine v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng),<\/p>\n<p>\u2013 H\u1ea1n ch\u1ebf ra ngo\u00e0i n\u1eafng, khi ra ngo\u00e0i tr\u1eddi n\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ed3 b\u1ea3o v\u1ec7 (k\u00ednh ch\u1ed1ng n\u1eafng, qu\u1ea7n \u00e1o) v\u00e0 kem ch\u1ed1ng n\u1eafng<\/p>\n<p>\u2013 C\u1ea3nh b\u00e1o v\u1edbi c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean trong gia \u0111\u00ecnh v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1eddi ti\u1ebft n\u00f3ng \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khi trong gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nh\u01b0 \u0111\u00e3 k\u1ec3 tr\u00ean.<\/p>\n<p>\u2013 C\u1ea9n th\u1eadn khi \u0111\u1ec3 tr\u1ebb em, ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i tr\u00ean xe h\u01a1i, do nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 b\u00ean trong xe c\u00f3 th\u1ec3 gia t\u0103ng r\u1ea5t nhanh<\/p>\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3 n\u00ean th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u1eadp nh\u1eadt th\u00f4ng tin th\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf r\u1ee7i ro, t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o t\u1ea1i c\u00e1c tin t\u1ee9c th\u1eddi s\u1ef1 hay website Trung t\u00e2m D\u1ef1 b\u00e1o kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng thu\u1ef7 v\u0103n qu\u1ed1c gia http:\/\/www.nchmf.gov.vn<\/p>\n<p>Ch\u00fa th\u00edch: b\u00ean c\u1ea1nh s\u1ed1c nhi\u1ec7t do n\u00f3ng th\u00ec v\u1eabn c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p s\u1ed1c nhi\u1ec7t do l\u1ea1nh \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t<\/p>\n<p>m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p l\u00e0 c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ecb gi\u1ea3m th\u00e2n nhi\u1ec7t (hypothermia), m\u1ed9t s\u1ed1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nh\u01b0 n\u1ed5i da g\u00e0, r\u00f9ng m\u00ecnh, r\u1ed1i lo\u1ea1n nh\u1ecbp tim, k\u00edch th\u00edch ti\u1ec3u ti\u1ec7n, hay c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y n\u1ed5i m\u1ec1 \u0111ay. Nh\u1eefng \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 nguy c\u01a1 cao c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 s\u1ed1c nhi\u1ec7t do n\u00f3ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y th\u00ec n\u00ean di chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1ea5m \u00e1p h\u01a1n, l\u00e0m \u1ea5m c\u01a1 th\u1ec3 b\u1eb1ng c\u00e1ch m\u1eb7c \u0111\u1ed3 \u1ea5m, s\u01b0\u1edfi \u1ea5m c\u01a1 th\u1ec3 hay ng\u00e2m trong n\u01b0\u1edbc \u1ea5m ho\u1eb7c u\u1ed1ng \u0111\u1ed3 u\u1ed1ng n\u00f3ng, n\u1ebfu c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng thuy\u00ean gi\u1ea3m th\u00ec nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf y t\u1ebf [16].<\/p>\n<p>Ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1ed9i dung: Th.S Tr\u1ecbnh V\u1ea1n Ng\u1eef, Vi\u1ec7n nghi\u00ean c\u1ee9u Y sinh SoonChunHyang ( SoonChunHyang Institute of Medi-bio Science ), \u0110\u1ea1i h\u1ecdc SoonChunHyang, H\u00e0n Qu\u1ed1c<\/p>\n<p>C\u1ed1 V\u1ea5n khoa h\u1ecdc: TS Nguy\u1ec5n H\u1ed3ng V\u0169, Vi\u1ec7n nghi\u00ean c\u1ee9u City of Hope, California, Hoa K\u1ef3<\/p>\n<p>C\u1ed1 v\u1ea5n y h\u1ecdc: Th.S BS Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Y D\u01b0\u1ee3c TP.HCM<\/p>\n<h2>T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o<\/h2>\n<p>Washington post, Vietnam just observed its highest temperature ever recorded: 110 degrees, in April. 2019:<a href=\"https:\/\/www.washingtonpost.com\/weather\/2019\/04\/22\/vietnam-just-observed-its-highest-temperature-ever-recorded-degrees-april\/\" rel=\"noopener\"> https:\/\/www.washingtonpost.com\/weather\/2019\/04\/22\/vietnam-just-observed-its-highest-temperature-ever-recorded-degrees-april\/<\/a><br \/>\nGrover, S. and Rajeshwari, Global warming and its impact on skin disorders. Indian J Dermatol Venereol Leprol, 2009. 75(4): p. 337-9.<br \/>\nCanada, H., Extreme Heat Events Guidelines: Technical Guide for Health Care Workers. 2011.<br \/>\nWHO, Information and public health advice: heat and health. 2018: <a href=\"https:\/\/www.who.int\/globalchange\/publications\/heat-and-health\/en\/\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.who.int\/globalchange\/publications\/heat-and-health\/en\/<\/a><br \/>\nWHO, Heatwaves and Health: Guidance on Warning-System Development. 2015.<br \/>\nGuo, Y., et al., Quantifying excess deaths related to heatwaves under climate change scenarios: A multicountry time series modelling study. PLoS Med, 2018. 15(7): p. e1002629.<br \/>\nCRED, Heatwaves and health. 2017, EM-DAT.<br \/>\nThe, L., Heatwaves and health. The Lancet, 2018. 392(10145): p. 359.<br \/>\nFriel, S., et al., Climate change, noncommunicable diseases, and development: the relationships and common policy opportunities. Annu Rev Public Health, 2011. 32: p. 133-47.<br \/>\nPublichealth.org. CLIMATE CHANGE. 2019; Available from: <a href=\"https:\/\/www.publichealth.org\/public-awareness\/climate-change\/\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.publichealth.org\/public-awareness\/climate-change\/<\/a>.<br \/>\nMatthews-Trigg, N.T., J. Vanos, and K.L. Ebi, Climate Change and Cancer. 2019: p. 11-25.<br \/>\nMichal Freedman, D., et al., Ambient temperature and risk of first primary basal cell carcinoma: A nationwide United States cohort study. J Photochem Photobiol B, 2015. 148: p. 284-289.<br \/>\nvan der Leun, J.C., R.D. Piacentini, and F.R. de Gruijl, Climate change and human skin cancer. Photochem Photobiol Sci, 2008. 7(6): p. 730-3.<br \/>\nCalapre, L., et al., Heat-mediated reduction of apoptosis in UVB-damaged keratinocytes in vitro and in human skin ex vivo. BMC Dermatol, 2016. 16(1): p. 6.<br \/>\nNiehs.nih.gov, A Human Health Perspective On Climate Change. 2010<br \/>\nHealthline.com. Hot and Cold: Extreme Temperature Safety. Available from: <a href=\"https:\/\/www.healthline.com\/health\/extreme-temperature-safety#extreme-cold-temperatures\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.healthline.com\/health\/extreme-temperature-safety#extreme-cold-temperatures<\/a>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00ecnh h\u00ecnh n\u1eafng n\u00f3ng c\u1ef1c \u0111oan t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam th\u00e1ng 4 n\u0103m 2019 Trung t\u00e2m D\u1ef1 b\u00e1o kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng th\u1ee7y v\u0103n qu\u1ed1c gia cho bi\u1ebft, do \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng El Nino n\u1eafng n\u00f3ng n\u0103m nay \u1edf n\u01b0\u1edbc ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1edbm v\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng k\u00e9o d\u00e0i trong su\u1ed1t ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a [&#8230;]\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9050,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-9045","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-y-te-suc-khoe"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9045","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9045"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9045\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9050"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9045"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9045"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9045"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}