﻿{"id":5859,"date":"2019-04-01T16:36:08","date_gmt":"2019-04-01T09:36:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vnras.com\/drug\/?p=5859"},"modified":"2019-04-01T16:36:54","modified_gmt":"2019-04-01T09:36:54","slug":"tinh-nghe-curcumin-than-duoc-vo-gia-tri-hay-doc-duoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vnras.com\/drug\/tinh-nghe-curcumin-than-duoc-vo-gia-tri-hay-doc-duoc\/","title":{"rendered":"Tinh ngh\u1ec7 (curcumin): Th\u1ea7n d\u01b0\u1ee3c v\u00f4 gi\u00e1 tr\u1ecb hay \u0111\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c?"},"content":{"rendered":"<h2>B\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00e1ch \u0111\u00e2y v\u00e0i th\u00e1ng, nh\u01b0ng v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do n\u00ean gi\u1edd m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean \u0111\u00e2y.<\/h2>\n<p>L\u00fd do \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 m\u00ecnh mu\u1ed1n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean c\u00f3 g\u1eedi cho m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e1o, tuy nhi\u00ean, kh\u00f4ng b\u00e1o n\u00e0o \u0111\u0103ng v\u00ec th\u00f4ng tin \u201cqu\u00e1 nh\u1ea1y c\u1ea3m\u201d!? L\u00fd do th\u1ee9 hai, m\u00ecnh suy ngh\u0129 kh\u00e1 l\u00e2u tr\u01b0\u1edbc khi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh n\u00ean hay kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u0103ng. \u0110\u0103ng l\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd m\u1ea5t \u0111i m\u1ed9t ho\u1eb7c nhi\u1ec1u m\u1ed1i quan h\u1ec7 th\u00e2n quen (hy v\u1ecdng l\u00e0 kh\u00f4ng), v\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 mang l\u1ea1i nh\u1eefng r\u1eafc r\u1ed1i kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng c\u00e0ng ch\u1ee9ng ki\u1ebfn nh\u1eefng b\u1ec7nh nh\u00e2n ung th\u01b0, gia \u0111\u00ecnh \u0111ang \u1edf t\u1eadn c\u00f9ng c\u1ee7a c\u01a1 c\u1ef1c, v\u1eabn ch\u1eaft b\u00f3p mua cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 thu\u1ed1c ch\u1eefa ung th\u01b0, hay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh nh\u1eb9 v\u00ec tin v\u00e0o \u201cth\u1ea7n d\u01b0\u1ee3c\u201d m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111i g\u1eb7p th\u1ea7y thu\u1ed1c ch\u1eefa \u0111\u00fang ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00fang b\u1ec7nh, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i ra \u0111i oan u\u1ed5ng, v\u00e0 c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh, d\u00f9ng \u201cth\u1ea7n d\u01b0\u1ee3c\u201d \u0111\u1ec3 kh\u1ecfe m\u1ea1nh, xinh \u0111\u1eb9p h\u01a1n, m\u00e0 \u0111\u00e2u bi\u1ebft c\u00f3 khi \u0111ang r\u01b0\u1edbc h\u1ecda v\u00e0o th\u00e2n\u2026, m\u00ecnh c\u00e0ng c\u00f3 quy\u1ebft t\u00e2m r\u1eb1ng s\u1ef1 th\u1ef1c-k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc nghi\u00eam t\u00fac, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1!<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ai nghi ng\u1edd v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady c\u1ee7a th\u00f4ng tin xin h\u00e3y nh\u00ecn nh\u1eadn r\u00f5 r\u1eb1ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi, m\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129 ra, m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc v\u00e0 t\u00f3m t\u1eaft l\u1ea1i. Nh\u1eefng ai nghi ng\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m tra th\u00f4ng tin t\u1eeb c\u00e1c b\u00e0i c\u00f4ng b\u1ed1 g\u1ed1c m\u00e0 m\u00ecnh \u0111\u1ec1u d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng link \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>R\u1ea5t c\u1ea3m \u01a1n b\u1ea1n Doan N&#8217; Duc v\u00e0 ch\u1ecb Thuy Tran \u0111\u00e3 g\u00f3p \u00fd, s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u1ec3 b\u00e0i vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n thi\u1ec7n h\u01a1n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng \u0111\u1ed9ng vi\u00ean \u0111\u1ec3 b\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng l\u00ean \u0111\u00e2y. Ch\u1ecb L\u1eadp Xu\u00e2n v\u00e0 b\u1ea1n Doan N&#8217; Duc \u0111\u00e3 b\u1ecf r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 b\u00e0i \u0111\u1ebfn v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc, tuy m\u1ee5c \u0111\u00edch kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng c\u1ea3m \u01a1n s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a ch\u1ecb v\u00e0 b\u1ea1n \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>(Khi \u0111\u1ecdc mong m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u \u00fd m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: Tinh ngh\u1ec7 (hay curcumin) v\u00e0 c\u1ee7 ngh\u1ec7 l\u00e0 kh\u00e1c nhau. Tinh ngh\u1ec7 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ea5t (trong b\u00e0i g\u1ed1c (1) g\u1ecdi chung l\u00e0 curcumin) \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebft t\u00e1ch t\u1eeb c\u1ee7 ngh\u1ec7. V\u00ec th\u1ebf trong c\u1ee7 ngh\u1ec7, ngo\u00e0i curcumin ra c\u00f2n c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n kh\u00e1c. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1eed nghi\u1ec7m \u0111\u1ec1 c\u1eadp trong b\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u00ean tinh ngh\u1ec7, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea3 c\u1ee7 ngh\u1ec7.)<\/p>\n<p>(Ch\u00fa th\u00edch th\u00eam: Sau khi \u0111\u1ecdc 1 s\u1ed1 b\u00ecnh lu\u1eadn, m\u00ecnh xin n\u00f3i r\u00f5: Mong mu\u1ed1n c\u1ee7a m\u00ecnh khi \u0111\u0103ng b\u00e0i l\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n \u0111ang d\u00f9ng v\u00e0 c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng tinh ngh\u1ec7 (hay c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m kh\u00e1c t\u1eeb ngh\u1ec7) v\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ee5c \u0111\u00edch g\u00ec, h\u00e3y suy ngh\u0129 xem b\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec v\u00e0 m\u1ea5t g\u00ec. C\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c: T\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1eefa b\u1ec7nh, c\u00f3 hay kh\u00f4ng? C\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u trong 70 n\u0103m, t\u1ed1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u1ee7a, ch\u01b0a c\u00f3 1 nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o (\u0111\u1ea3m b\u1ea3o c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n v\u1ec1 nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc) k\u1ebft lu\u1eadn tinh ngh\u1ec7 ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7nh! C\u00e1i m\u1ea5t: Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u00e0 ch\u1eafc h\u1eafn nh\u1ea5t l\u00e0 ti\u1ec1n (th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 \u0111\u1ed1ng ti\u1ec1n). Sau n\u1eefa l\u00e0 t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 c\u1ee7a tinh ngh\u1ec7! Tuy c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 c\u1ee7a n\u00f3, nh\u01b0ng nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 ban \u0111\u1ea7u cho th\u1ea5y n\u00f3 c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5, t\u1eeb n\u1eb7ng \u0111\u1ebfn nh\u1eb9 -s\u1ebd n\u00f3i r\u00f5 \u1edf b\u00e0i vi\u1ebft. V\u1eady b\u1ea1n \u0111ang m\u1ea5t ti\u1ec1n cho c\u00e1i g\u00ec?)<\/p>\n<p>Curcumin (Vi\u1ec7t Nam v\u1eabn g\u1ecdi l\u00e0 tinh ngh\u1ec7) t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t tin d\u00f9ng nh\u01b0 th\u1ea7n d\u01b0\u1ee3c, ch\u1eefa b\u00e1ch b\u1ec7nh, t\u1eeb d\u1ea1 d\u00e0y, n\u00e1m da cho \u0111\u1ebfn HIV, ung th\u01b0 giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i. Tuy nhi\u00ean, tu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t nh\u00f3m c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u1ee7a M\u1ef9, bao g\u1ed3m c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 b\u00e1c s\u1ef9 b\u1ec7nh vi\u1ec7n, cho xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1ed9t b\u00e0i t\u1ed5ng k\u1ebft ph\u1ea3n bi\u1ec7n v\u00e0 c\u1eadp nh\u1eadt c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 Curcumin (1). B\u1ea3n gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a b\u00e0i b\u00e1o n\u00e0y sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn \u0111\u0103ng tr\u00ean ph\u1ea7n tin t\u1ee9c c\u1ee7a t\u1ea1p ch\u00ed uy t\u00edn h\u00e0ng \u0111\u1ea7u th\u1ebf gi\u1edbi Nature (2).<br \/>\nM\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a nh\u00f3m t\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn c\u00e1o v\u1ec1 s\u1ef1 l\u00e3ng ph\u00ed v\u1ec1 th\u1eddi gian, c\u00f4ng s\u1ee9c, v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0o nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a Curcumin, m\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd ch\u1eb3ng \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u. T\u00e1c gi\u1ea3 b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y xin t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0i \u00fd ch\u00ednh c\u1ee7a th\u00f4ng b\u00e1o khoa h\u1ecdc tr\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00f3 c\u00e1i nh\u00ecn \u0111\u00fang h\u01a1n v\u1ec1 t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a lo\u1ea1i \u201cth\u1ea7n d\u01b0\u1ee3c\u201d n\u00e0y.<\/p>\n<p>C\u1ee7 ngh\u1ec7 t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c1, nh\u1ea5t l\u00e0 \u1ea4n \u0110\u1ed9, s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 gia v\u1ecb n\u1ea5u \u0103n c\u0169ng nh\u01b0 thu\u1ed1c d\u00e2n gian ch\u1eefa m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ec7nh v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau h\u00f3a v\u00e0 da. Curcumin, t\u00ean chung ch\u1ec9 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ea5t ch\u00ednh c\u1ee7a c\u1ee7 ngh\u1ec7, c\u00f3 m\u00e0u v\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tin ch\u00ednh l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch cho s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a ngh\u1ec7. Curcumin, v\u00ec th\u1ebf, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 50 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn nay l\u00e0 g\u1ea7n 70 n\u0103m. Trong g\u1ea7n 70 n\u0103m \u0111\u00f3, th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 ti\u00eau t\u1ed1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u1ee7a v\u00e0 th\u1eddi gian. Ch\u1ec9 t\u00ednh ri\u00eang t\u1eeb n\u0103m 1995 \u0111\u1ebfn nay, v\u00e0 t\u00ednh ri\u00eang \u1edf M\u1ef9, 150 tri\u1ec7u \u0111\u00f4 (h\u01a1n 3000 t\u1ec9) \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 v\u00e0o nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0 gi\u00e1n ti\u1ebfp li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tinh ngh\u1ec7. Con s\u1ed1 th\u1ef1c t\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u ban \u0111\u1ea7u cho th\u1ea5y \u201ccurcumin c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng ch\u1eefa b\u1ec7nh A, B, C\u2026\u201d. Danh s\u00e1ch A, B, C\u2026 ng\u00e0y m\u1ed9t d\u00e0i v\u00e0 bao g\u1ed3m c\u1ea3 HIV v\u00e0 ung th\u01b0 khi\u1ebfn Curcumin tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ea7y tri\u1ec3n v\u1ecdng trong khoa h\u1ecdc, v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh \u201cth\u1ea7n d\u01b0\u1ee3c, v\u00e0ng r\u00f2ng\u201d trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng, th\u00f4ng qua nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n truy\u1ec1n mi\u1ec7ng \u0111\u1ea7y th\u00eau d\u1ec7t. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1i \u201cqu\u1ea3 t\u00ean l\u1eeda c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00edch ng\u1eafm\u201d m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u01b0u \u00e1i g\u1ecdi tinh ngh\u1ec7 trong giai \u0111o\u1ea1n c\u00f2n \u201cm\u1eb7n n\u1ed3ng\u201d, li\u00ean t\u1ee5c n\u1ed5 tung khi v\u1eeba r\u1eddi b\u1ec7 ph\u00f3ng v\u00e0 ch\u01b0a m\u1ed9t l\u1ea7n ch\u1ea1m t\u1edbi b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i \u0111\u00edch n\u00e0o.<\/p>\n<p>Th\u1ef1c v\u1eady, sau g\u1ea7n 70 n\u0103m nghi\u00ean c\u1ee9u, cho \u0111\u1ebfn nay, m\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u00e0ng ng\u00e0n b\u00e0i b\u00e1o khoa h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0 h\u01a1n 120 th\u1eed nghi\u1ec7m l\u00e2m s\u00e0ng (th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi) \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t k\u1ebft lu\u1eadn n\u1eeda v\u1eddi \u201cc\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng ch\u1eefa b\u1ec7nh\u201d. Kh\u00f4ng m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng n\u00e0o ch\u1ee9ng minh Curcumin c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb m\u1ed9t lo\u1ea1i b\u1ec7nh c\u1ee5 th\u1ec3 n\u00e0o \u0111\u00f3! Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ch\u1ea5t \u201cc\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng ch\u1eefa b\u1ec7nh\u201d tr\u1edf th\u00e0nh thu\u1ed1c ch\u1eefa b\u1ec7nh, l\u00e0 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i (trung b\u00ecnh 12 n\u0103m), tr\u1ea3i qua r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u01b0\u1edbc nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 th\u1eed nghi\u1ec7m nghi\u00eam ng\u1eb7t tr\u00ean t\u1ebf b\u00e0o, tr\u00ean \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh (7). S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1eed nghi\u1ec7m c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 l\u1edbn (c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean \u0111\u1ebfn v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi), \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o y\u00eau c\u1ea7u v\u1ec1 ti\u00eau chu\u1ea9n th\u1ed1ng k\u00ea. Trung b\u00ecnh, trong 5000 ch\u1ea5t &#8220;c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng ch\u1eefa b\u1ec7nh&#8221; \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u00ean \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, c\u00f3 5 ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 1 ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n ra th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng (8).<\/p>\n<p>Tr\u00ean ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u00ecm c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi cho vi\u1ec7c tinh ngh\u1ec7 cho k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u1ea3 quan khi nghi\u00ean c\u1ee9u ho\u1ea1t t\u00ednh tr\u00ean c\u00e1c d\u00f2ng t\u1ebf b\u00e0o nh\u01b0ng l\u1ea1i ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng cho k\u1ebft qu\u1ea3 nh\u01b0 mong \u0111\u1ee3i khi nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u00ed nghi\u1ec7m v\u00e0 th\u1eed nghi\u1ec7m l\u00e2m s\u00e0ng tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ph\u00e1t hi\u1ec7n ra tinh ngh\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o nh\u00f3m c\u00e1c ch\u1ea5t PAINS (pan-assay interference compounds). PAINS l\u00e0 nh\u00f3m c\u00e1c ch\u1ea5t c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ea1o ra nh\u1eefng t\u00edn hi\u1ec7u kh\u1ea3 quan kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c \u1edf h\u00e0ng lo\u1ea1t th\u00ed nghi\u1ec7m t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1edbi protein (3). C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc thi\u1ebfu kinh nghi\u1ec7m s\u1ebd ngay l\u1eadp t\u1ee9c vui m\u1eebng th\u00f4ng b\u00e1o khi th\u1ea5y nh\u1eefng t\u00edn hi\u1ec7u t\u00edch c\u1ef1c n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n xem x\u00e9t g\u00ec nhi\u1ec1u, v\u00e0 s\u1ef1 th\u1ef1c ch\u1ec9 ph\u01a1i b\u00e0y khi nh\u1eefng th\u00ed nghi\u1ec7m s\u00e2u h\u01a1n, c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u00ean \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh. M\u1ed9t t\u00ednh ch\u1ea5t n\u1eefa c\u1ee7a tinh ngh\u1ec7 c\u0169ng gi\u00fap l\u00ed gi\u1ea3i k\u1ebft qu\u1ea3 tr\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u00ednh kh\u00f4ng b\u1ec1n. Curcumin c\u00f3 ch\u1ee9a 1 li\u00ean k\u1ebft \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u1ec3n h\u00f3a qua l\u1ea1i gi\u1eefa 2 d\u1ea1ng c\u1ea5u tr\u00fac keto-enol. Ngo\u00e0i ra th\u1eddi gian b\u00e1n h\u1ee7y c\u1ee7a curcumin \u1edf 23oC l\u00e0 20 ph\u00fat, khi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u0103ng l\u00ean 37oC (nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u01a1 th\u1ec3), gi\u00e1 tr\u1ecb n\u00e0y gi\u1ea3m c\u00f2n d\u01b0\u1edbi 10 ph\u00fat (1). \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a khi curcumin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o c\u01a1 th\u1ec3, 50% b\u1ecb ph\u00e2n h\u1ee7y sau ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 10 ph\u00fat, v\u00e0 th\u00eam 10 ph\u00fat n\u1eefa th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i 25%, sau 1h th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f2n kho\u1ea3ng 1,5%. Th\u00eam n\u1eefa, curcumin l\u00e0 ch\u1ea5t kh\u00f3 tan trong n\u01b0\u1edbc n\u00ean ph\u1ea7n l\u1edbn l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ea5t n\u00e0y s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e0o th\u1ea3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp qua \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau h\u00f3a v\u00e0 ch\u1ec9 m\u1ed9t ph\u1ea7n r\u1ea5t nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o c\u01a1 th\u1ec3.<\/p>\n<p>C\u0169ng c\u1ea7n l\u01b0u \u00fd r\u1eb1ng tinh d\u1ea7u ngh\u1ec7 v\u00e0 oleoresin ngh\u1ec7 (ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i sau khi lo\u1ea1i b\u1ecf n\u01b0\u1edbc) \u0111\u01b0\u1ee3c Hi\u1ec7p h\u1ed9i thu\u1ed1c v\u00e0 th\u1ef1c ph\u1ea9m M\u1ef9 FDA (U.S. Food and Drug Administration) \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 an to\u00e0n (Generally recognized as safe- GRAS) khi s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 gia v\u1ecb n\u1ea5u \u0103n (20mg\/ng\u01b0\u1eddi\/b\u1eefa \u0103n). Tinh ngh\u1ec7 (hay curcumin) kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 t\u00ean trong danh s\u00e1ch c\u00e1c th\u1ef1c ph\u1ea9m, hay thu\u1ed1c an to\u00e0n tr\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eadp trung v\u00e0o c\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a tinh ngh\u1ec7, t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 c\u1ee7a h\u1ed7n h\u1ee3p n\u00e0y l\u1ea1i r\u1ea5t \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u00e2m. N\u0103m 2010, 64 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc tr\u00ean c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f3m t\u1eaft trong b\u00e0i b\u00e1o \u201cNh\u1eefng m\u1eb7t t\u1ed1i c\u1ee7a curcumin\u201d (4). N\u1ed9i dung ch\u00ednh nh\u01b0 sau:<\/p>\n<ul>\n<li>Curcumin g\u00e2y t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng DNA v\u00e0 g\u00e2y \u0111\u1ed9t bi\u1ebfn nhi\u1ec5m s\u1eafc th\u1ec3 \u1edf c\u1ea3 th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u00ean t\u1ebf b\u00e0o v\u00e0 th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt (10, 11). \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nguy hi\u1ec3m! M\u1ed9t khi DNA b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng \u1edf m\u1ee9c \u0111\u1ed9 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ef1 s\u1eeda ch\u1eefa c\u1ee7a t\u1ebf b\u00e0o, s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u lo\u1ea1i b\u1ec7nh kh\u00e1c nhau, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 b\u1ec7nh ung th\u01b0. C\u00f2n \u0111\u1ed9t bi\u1ebfn nhi\u1ec5m s\u1eafc th\u1ec3, d\u00f9 \u1edf b\u1ed1 hay \u1edf m\u1eb9, c\u0169ng c\u00f3 nguy c\u01a1 g\u00e2y s\u1ea3y thai ho\u1eb7c sinh ra nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb v\u1edbi nh\u1eefng c\u0103n b\u1ec7nh di truy\u1ec1n kh\u00f4ng mong \u0111\u1ee3i v\u00e0 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nghi\u00eam tr\u1ecdng v\u1ec1 s\u1ee9c kh\u1ecfe.<\/li>\n<li>N\u0103m 1993, ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ed9c h\u1ecdc qu\u1ed1c gia c\u1ee7a M\u1ef9 (National Toxicology Program), nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00e1c h\u1ea1i c\u1ee7a d\u1ecbch chi\u1ebft c\u1ee7a ngh\u1ec7 (ch\u1ee9a 79-85% curcumin) l\u00ean chu\u1ed9t b\u1eb1ng c\u00e1ch cho ch\u00fang \u0103n th\u1ee9c \u0103n c\u00f3 tr\u1ed9n v\u1edbi d\u1ecbch chi\u1ebft n\u00e0y, \u1edf c\u00e1c li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nhau, trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian t\u1eeb 3 th\u00e1ng \u0111\u1ebfn 2 n\u0103m. Nh\u1eefng con chu\u1ed9t t\u1ed9i nghi\u1ec7p sau 2 n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n t\u0103ng t\u1ec9 l\u1ec7 m\u1eafc c\u00e1c b\u1ec7nh v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau h\u00f3a, c\u01b0\u1eddng gi\u00e1p v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 nguy c\u01a1 m\u1eafc b\u1ec7nh ung th\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t (5).<\/li>\n<li>N\u0103m 2009, th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u00ean nh\u1eefng con chu\u1ed9t b\u1ecb c\u1ea5y b\u1ec7nh ung th\u01b0 ph\u1ed5i \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c curcumin th\u00fac \u0111\u1ea9y qu\u00e1 tr\u00ecnh ung th\u01b0 ph\u1ed5i nh\u01b0 t\u0103ng k\u00edch th\u01b0\u1edbc kh\u1ed1i u, \u0111\u1ea9y nhanh c\u00e1c giai \u0111o\u1ea1n ung th\u01b0 (6).<\/li>\n<\/ul>\n<p>T\u1ea5t nhi\u00ean, nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u ng\u1eafn h\u1ea1n. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u d\u00e0i h\u1ea1n ch\u01b0a h\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh. Thi\u1ebfu nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi vi\u1ec7c thi\u1ebfu th\u00f4ng tin v\u1ec1 t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 c\u1ee7a curcumin khi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e2u d\u00e0i, c\u0169ng nh\u01b0 thi\u1ebfu th\u00f4ng tin v\u1ec1 t\u00e1c h\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a n\u00f3 tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<h2>M\u1ed9t v\u00e0i th\u1eed nghi\u1ec7m c\u1ee7a tinh ngh\u1ec7 tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 (1):<\/h2>\n<ul>\n<li>15 b\u1ec7nh nh\u00e2n m\u1eafc b\u1ec7nh ung th\u01b0 \u0111\u1ea1i tr\u1ef1c tr\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho u\u1ed1ng h\u1ed7n h\u1ee3p th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i c\u1ee7a curcumin. Sau 4 th\u00e1ng theo d\u00f5i, k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00f4ng cho th\u1ea5y s\u1ef1 gi\u1ea3m n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ea5t \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng ti\u1ebft ra t\u1eeb c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o ung th\u01b0 (tumor markers) \u1edf c\u1ea3 15 b\u1ec7nh nh\u00e2n. 3 trong s\u1ed1 15 b\u1ec7nh nh\u00e2n c\u00f3 nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00e1ng k\u1ec3, 1 trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u00e1 h\u01a1n sau 1 th\u00e1ng, 2 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i tr\u1edf n\u1eb7ng sau 4 th\u00e1ng. C\u00e1c t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 ghi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 ti\u00eau ch\u1ea3y, m\u1ea9n ng\u1ee9a v\u00e0 \u0111au \u0111\u1ea7u.<\/li>\n<li>686 ph\u1ee5 n\u1eef \u0111ang x\u1ea1 tr\u1ecb \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1ec7nh ung th\u01b0 v\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c cho u\u1ed1ng h\u1ed7n h\u1ee3p curcumin nh\u1eb1m th\u1eed nghi\u1ec7m t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a h\u1ed7n h\u1ee3p n\u00e0y trong vi\u1ec7c ph\u00f2ng tr\u00e1nh v\u00e0 gi\u1ea3m thi\u1ec3u \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a tia x\u1ea1 tr\u00ean da. K\u1ebft qu\u1ea3 cho th\u1ea5y nh\u00f3m ph\u1ee5 n\u1eef d\u00f9ng tinh ngh\u1ec7 c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng da nhi\u1ec1u h\u01a1n so v\u1edbi nh\u00f3m \u0111\u1ed1i ch\u1ee9ng.<\/li>\n<li>Nghi\u00ean c\u1ee9u d\u00f9ng curcumin \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba ung th\u01b0 ru\u1ed9t k\u1ebft \u1edf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00fat thu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u00ean 23 ng\u01b0\u1eddi. K\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00f4ng cho th\u1ea5y s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t tr\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, tuy nhi\u00ean \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i l\u00e0 theo chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng ti\u00eau c\u1ef1c (t\u1eeb b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n sang giai \u0111o\u1ea1n ti\u1ec1n ung th\u01b0).<\/li>\n<li>Th\u1eed nghi\u1ec7m cho b\u1ec7nh nh\u00e2n m\u1ea5t tr\u00ed nh\u1edb (Alzheimer\u2019s Disease) \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u00ean nh\u00f3m b\u1ec7nh nh\u00e2n c\u00f3 tu\u1ed5i trung b\u00ecnh 74, d\u00f9ng curcumin trong v\u00f2ng 24 tu\u1ea7n. K\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00f4ng cho th\u1ea5y b\u1ea5t k\u00ec s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00e0o gi\u1eefa nh\u00f3m \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb v\u00e0 nh\u00f3m \u0111\u1ed1i ch\u1ee9ng (nh\u00f3m kh\u00f4ng d\u00f9ng curcumin). Tuy kh\u00f4ng th\u1ea5y s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a b\u1ec7nh, nh\u01b0ng t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn nh\u01b0 ti\u00eau ch\u1ea3y, \u0111au kh\u1edbp, v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i n\u1ed9i ti\u1ebft.<\/li>\n<li>Nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ed1ng k\u00ea kh\u00f4ng cho th\u1ea5y s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t trong \u201ct\u00ecnh tr\u1ea1ng nh\u1eadn th\u1ee9c\u201d c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean d\u00f9ng ngh\u1ec7 (c\u1ea3 c\u1ee7 ngh\u1ec7, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tinh ngh\u1ec7) v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfm khi ho\u1eb7c kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u00f9ng.<\/li>\n<\/ul>\n<p>S\u1ef1 th\u1ef1c r\u1eb1ng ngh\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng h\u00e0ng ng\u00e0y nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i gia v\u1ecb kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 n\u00f3 an to\u00e0n khi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u1edf li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng cao. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u1eadm ch\u00ed gi\u1ea3 thuy\u1ebft r\u1eb1ng kh\u1ea3 n\u0103ng dung n\u1ea1p ngh\u1ec7 c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3, v\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 \u00edt nghi\u00eam tr\u1ecdng c\u1ee7a n\u00f3, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 nh\u1edd v\u00e0o t\u00ednh \u00edt b\u1ecb h\u1ea5p th\u1ee5 c\u1ee7a n\u00f3. C\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u1eb1m t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng h\u1ea5p thu c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi curcumin nh\u01b0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 h\u1ea1t nan\u00f4, s\u1ee3i nan\u00f4, t\u00fai lipid\u2026 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd t\u0103ng t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a curcumin, n\u1ebfu c\u00f3, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng ch\u1eafc ch\u1eafn gia t\u0103ng c\u00e1c t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 nguy hi\u1ec3m c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<h2>T\u1ea1i sao m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh c\u1ea3m th\u1ea5y \u1ed5n h\u01a1n khi s\u1eed d\u1ee5ng tinh ngh\u1ec7?<\/h2>\n<p>C\u1ea3m gi\u00e1c \u201c\u1ed5n h\u01a1n\u201d th\u1ef1c ra ch\u1ec9 l\u00e0 hi\u1ec7u \u1ee9ng t\u00e2m l\u00fd nh\u1ea5t th\u1eddi, xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf nh\u1eefng t\u00edn \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u201cch\u1ee7 ngh\u0129a tin \u0111\u1ed3n\u201d, hay c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cplacebo effect\u201d (9). Y h\u1ecdc ghi nh\u1eadn r\u1ea5t nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p (b\u00ed m\u1eadt) nh\u1eefng vi\u00ean thu\u1ed1c gi\u1ea3 (kh\u00f4ng ch\u1ee9a th\u00e0nh ph\u1ea7n thu\u1ed1c), nh\u01b0ng v\u1eabn c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u00e1 h\u01a1n nhi\u1ec1u sau khi d\u00f9ng, cho d\u00f9 c\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ed1 y khoa kh\u00f4ng h\u1ec1 thay \u0111\u1ed5i. Hi\u1ec7u \u1ee9ng t\u00e2m l\u00fd n\u00e0y ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u1ed7i, trong th\u1eed nghi\u1ec7m thu\u1ed1c, lu\u00f4n ph\u1ea3i c\u00f3 2 nh\u00f3m: Nh\u00f3m d\u00f9ng thu\u1ed1c th\u1eadt \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a thu\u1ed1c v\u00e0 nh\u00f3m d\u00f9ng thu\u1ed1c gi\u1ea3 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a hi\u1ec7u \u1ee9ng placebo.<\/p>\n<h2>C\u00f3 n\u00ean s\u1eed d\u1ee5ng ngh\u1ec7 v\u00e0 c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u1ee7a ngh\u1ec7?<\/h2>\n<p>Ngh\u1ec7 t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0111\u1ed9 s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i gia v\u1ecb n\u1ea5u \u0103n. V\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf cho th\u1ea5y h\u1ecd \u00edt m\u1eafc c\u00e1c b\u1ec7nh v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau h\u00f3a h\u01a1n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c. Tuy nhi\u00ean, nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 do c\u00e1c ch\u1ea5t n\u00e0o kh\u00e1c trong c\u1ee7 ngh\u1ec7 (ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i tinh ngh\u1ec7) ho\u1eb7c ch\u1ea5t n\u00e0o kh\u00e1c trong nhi\u1ec1u lo\u1ea1i gia v\u1ecb m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n hay d\u00f9ng. V\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9t ngh\u1ec7 t\u1ed1i \u0111a 1 ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0111\u1ed9 s\u1eed d\u1ee5ng ch\u1ec9 l\u00e0 0.15g\/ng\u00e0y. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf bi\u1ebfn t\u1eeb ngh\u1ec7, cho \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng cho th\u1ea5y m\u1ed9t t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 th\u1ec3 n\u00e0o cho ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, m\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 kh\u00e1 r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 nguy hi\u1ec3m. V\u00ec v\u1eady vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf ngh\u1ec7 (c\u1ea3 c\u1ee7 ngh\u1ec7) nh\u01b0 m\u1ed9t gia v\u1ecb n\u1ea5u \u0103n l\u00e0 an to\u00e0n. Nh\u01b0ng s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf bi\u1ebfn t\u1eeb ngh\u1ec7 (v\u00ed d\u1ee5 tinh ngh\u1ec7), v\u1edbi li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng cao, l\u00e0 li\u1ec1u l\u0129nh ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u1eefng nguy c\u01a1 g\u00e2y b\u1ec7nh c\u00f3 th\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y m\u1ed9t gi\u00e1 tr\u1ecb \u1ea3o kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng!<\/p>\n<h2>T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o<\/h2>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">1. <a href=\"http:\/\/pubs.acs.org\/doi\/pdf\/10.1021\/acs.jmedchem.6b00975?fbclid=IwAR0LcwNiesZXkyBJNVsjky_Bp-n6KdKxSsXoc9APz4QfTgjf1gXej84Qf3M\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\" data-lynx-mode=\"asynclazy\" data-lynx-uri=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fpubs.acs.org%2Fdoi%2Fpdf%2F10.1021%2Facs.jmedchem.6b00975%3Ffbclid%3DIwAR0LcwNiesZXkyBJNVsjky_Bp-n6KdKxSsXoc9APz4QfTgjf1gXej84Qf3M&amp;h=AT2PYnwrDalwGb1mw5EfncPuihSNbW9zEp9yTwTPG-wNxiSzI4QOciuIyWtNV8_m39BwrcPg3Cm5ML5Meg6g3ZdLH8Z6teDY4nzc76WcykTRpl2YWfmTWhjcdQOp8OVEHamz9SsaTYY\">http:\/\/pubs.acs.org\/doi\/pdf\/10.1021\/acs.jmedchem.6b00975<\/a><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">2. <a href=\"http:\/\/www.nature.com\/news\/deceptive-curcumin-offers-cautionary-tale-for-chemists-1.21269?WT.mc_id=FBK_NatureNews&amp;fbclid=IwAR0oVrlkzWU98TmxJ6edVx6KPcRo3Un1tVyGzGvnI_o-2RVLpIi3MbZ1zns\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\" data-lynx-mode=\"asynclazy\" data-lynx-uri=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fwww.nature.com%2Fnews%2Fdeceptive-curcumin-offers-cautionary-tale-for-chemists-1.21269%3FWT.mc_id%3DFBK_NatureNews%26fbclid%3DIwAR0oVrlkzWU98TmxJ6edVx6KPcRo3Un1tVyGzGvnI_o-2RVLpIi3MbZ1zns&amp;h=AT33zdeh7Q9r765WWNi9tUTxYYnuRNEPmUeRyFuQMA9HSor2Qrj53DobyVMcCF1PxVgYHURC6BiNqxQNQKW8M-94pDFbAJYfcgGqfAiZ4NcFAgW5tQDReiQvt13jIuVv4J6ZzYOVxAo\">http:\/\/www.nature.com\/news\/deceptive-curcumin-offers-cautionary-tale-for-chemists-1.21269?WT.mc_id=FBK_NatureNews<\/a><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">3. <a href=\"http:\/\/www.nature.com\/news\/chemistry-chemical-con-artists-foil-drug-discovery-1.15991?fbclid=IwAR0soeUS37Vr655OOIUesaILSkSBK83L-nwNiVg2Lo4Xi1ZjPYouT8aBnWs\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\" data-lynx-mode=\"asynclazy\" data-lynx-uri=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fwww.nature.com%2Fnews%2Fchemistry-chemical-con-artists-foil-drug-discovery-1.15991%3Ffbclid%3DIwAR0soeUS37Vr655OOIUesaILSkSBK83L-nwNiVg2Lo4Xi1ZjPYouT8aBnWs&amp;h=AT2YqeNs3ez0lcMXFr-glIefmTO4au6ZIIR4aFYy8TLVTCG-XT7GOSddXTprD7SwjpJoedcUGmjqNpnQ-8UqOyu4RHqY62KqN8UzXqW0erkm5CVmpBANOigJxS6jloSmdI3jj78DI5E\">http:\/\/www.nature.com\/news\/chemistry-chemical-con-artists-foil-drug-discovery-1.15991<\/a><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">4. <a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/10.1002\/ijc.24967\/epdf?fbclid=IwAR3fS54o1qVmpKVy-gHy7wWsdE0nQSUtVjjKz84b7u60J9UXN9OyblT2PRk\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\" data-lynx-mode=\"asynclazy\" data-lynx-uri=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fonlinelibrary.wiley.com%2Fdoi%2F10.1002%2Fijc.24967%2Fepdf%3Ffbclid%3DIwAR3fS54o1qVmpKVy-gHy7wWsdE0nQSUtVjjKz84b7u60J9UXN9OyblT2PRk&amp;h=AT0PYSHBqtqpy5X3SH57Tym1lkIAw27sOtMQPiICRY2jmw1YqZLuRi-h2hPjZxLpUZWlseWEnE60c0nnYEenVYeeWd81jDMv4CBGkSC5X1E_oFo2UE8TKGmPamWXppdmHvctGfIPxPs\">http:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/10.1002\/ijc.24967\/epdf<\/a><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">5. <a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pubmed\/12616304?fbclid=IwAR0i9ahToaURBYS4fXJLfYOKzgOw5ZSg4lolWocCVrqN7Fjxc_fgD42BSJM\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\" data-lynx-mode=\"asynclazy\" data-lynx-uri=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.ncbi.nlm.nih.gov%2Fpubmed%2F12616304%3Ffbclid%3DIwAR0i9ahToaURBYS4fXJLfYOKzgOw5ZSg4lolWocCVrqN7Fjxc_fgD42BSJM&amp;h=AT0bnOgPJuCSl3TWORDwNzc7eII20lEmhNWOrBYys2wIQVAaI-Zi3a0kF1kYCuSZSdlIq5vlOcY9BNGtGQOEZwBQHUccsmnR8ZpLrAaNFD2aU0Z9uJAQnRnvqcICD5ct1wWqzAKgZo0\">https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pubmed\/12616304<\/a><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">6. <a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC2691137\/?fbclid=IwAR3uF5IK5nMmSncqtJwhRFUD3z4cBl8Uq4VwBaQExova8I2zrmXgixhmZ5E\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\" data-lynx-mode=\"asynclazy\" data-lynx-uri=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.ncbi.nlm.nih.gov%2Fpmc%2Farticles%2FPMC2691137%2F%3Ffbclid%3DIwAR3uF5IK5nMmSncqtJwhRFUD3z4cBl8Uq4VwBaQExova8I2zrmXgixhmZ5E&amp;h=AT0XVXTvLM3zxyoBStkV3TVTp27KRDKUQKzgiPRhukxgGcdPmeMVobzejDYvWvu0ezzyRarrUHNXv-VpvqM69e3Zvf_ed0Pou1G1y2Y_EYGqc4sdPr7WyvDTeEUImDc2v-oMRQ-KTfc\">https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC2691137\/<\/a><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">7. <a href=\"http:\/\/www.fda.gov\/ForPatients\/Approvals\/Drugs\/ucm405382.htm?fbclid=IwAR0OUzs2UdbWHyIkfSc2_9iblxUTVdLX4hKUmBwPGdjrSzxJrtGmnZ7F6sA\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\" data-lynx-mode=\"asynclazy\" data-lynx-uri=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fwww.fda.gov%2FForPatients%2FApprovals%2FDrugs%2Fucm405382.htm%3Ffbclid%3DIwAR0OUzs2UdbWHyIkfSc2_9iblxUTVdLX4hKUmBwPGdjrSzxJrtGmnZ7F6sA&amp;h=AT2hS_FF1lmMEUEMdIAlioV3llOs-u_EeirwZHJJHMvSj5ENH7ZyhGU-98s0lssK1bkTnwiG3fqLVU_DVnZ9djS06ymj0Mmc3XQe5Au6FspbBu4onVt_zTWgFakPiUmOUV9qwqJ5kao\">http:\/\/www.fda.gov\/ForPatients\/Approvals\/Drugs\/ucm405382.htm<\/a><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">8. <a href=\"http:\/\/www.medicinenet.com\/script\/main\/art.asp?articlekey=9877&amp;fbclid=IwAR1ZIGNtQTOPqJr05AKIGenhnXdYu3Y6WqWsWvdXYl_7mzePpPGmuQESvns\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\" data-lynx-mode=\"asynclazy\" data-lynx-uri=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fwww.medicinenet.com%2Fscript%2Fmain%2Fart.asp%3Farticlekey%3D9877%26fbclid%3DIwAR1ZIGNtQTOPqJr05AKIGenhnXdYu3Y6WqWsWvdXYl_7mzePpPGmuQESvns&amp;h=AT36qigf-FzwBnmMxEMfzGHEi1pS0big0YxMfqr0Dqx9hBSN2gD-cwHOUd0UoQ4ZxPDCk0u0w4Fo8vxyMa6nlJJ5g3JWxMjasnMUNbJDKsgmtx-SfS2XjT-4eGP-4qUCi2NIl5R5GXY\">http:\/\/www.medicinenet.com\/script\/main\/art.asp?articlekey=9877<\/a><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">9. <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Placebo?fbclid=IwAR0RG27pLBCjdFw2f5wdnM9sftxJgubHOLFbL4YqjE3KayETaWxfvCJnvFE\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\" data-lynx-mode=\"asynclazy\" data-lynx-uri=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2Fwiki%2FPlacebo%3Ffbclid%3DIwAR0RG27pLBCjdFw2f5wdnM9sftxJgubHOLFbL4YqjE3KayETaWxfvCJnvFE&amp;h=AT27boYaBIobQrYfKeuNHGKSzXm7VrVYNIlTYkWfBxvHBu0CL_x8dBCDY7bEHJa-LvloYO-fYGdvL6zz5YVgfj8dig_IBt3FsiZOfyxpaIlPKPWj8kRJ3xxLK9K1_b973PRVgTqIy9U\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Placebo<\/a><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">10. <a href=\"https:\/\/academic.oup.com\/toxsci\/article-lookup\/doi\/10.1093\/toxsci\/kfj153?fbclid=IwAR3nb3Vgaz_kgxcJsFtS6kyMMDkgKV2Iyp9lLUUy_4ZDe_2tiw-K2jaDc7U\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\" data-lynx-mode=\"asynclazy\" data-lynx-uri=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Facademic.oup.com%2Ftoxsci%2Farticle-lookup%2Fdoi%2F10.1093%2Ftoxsci%2Fkfj153%3Ffbclid%3DIwAR3nb3Vgaz_kgxcJsFtS6kyMMDkgKV2Iyp9lLUUy_4ZDe_2tiw-K2jaDc7U&amp;h=AT2frbjLwa7sFtK_2gmkHRSFIQe7LPnuT-_CCuwq8bT_aEfxKUCBq2SziwSOOpNackVYJEYB3mSqXnlC5lypX9-ZWXpEgJCcLLSFGGGoBAN6OWU1MTfpVRdEuqPutMCKx4vkZjSqxOk\">https:\/\/academic.oup.com\/toxsci\/article-lookup\/doi\/10.1093\/toxsci\/kfj153<\/a><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">11. <a href=\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007%2FBF03194648?fbclid=IwAR2DBFQDOAtLa5YSb1iD4wGuf9ywIpFfyZ0dlAvmcEwdtzeDLahen6x2rJU\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\" data-lynx-mode=\"asynclazy\" data-lynx-uri=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Flink.springer.com%2Farticle%2F10.1007%252FBF03194648%3Ffbclid%3DIwAR2DBFQDOAtLa5YSb1iD4wGuf9ywIpFfyZ0dlAvmcEwdtzeDLahen6x2rJU&amp;h=AT3anER9RKEW6FRgsRYmFwVoWhI6n1sRl5qGie3nBfy1NrQ-v23LJEVo1_-HWhgSYVoi-KukJfshvhymWsSi1R2cQGPgD_FVHkMNd5f1F8hKcRivZnPnE6OUijmtCG_sN0Q_V7PMJw8\">https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007%2FBF03194648<\/a><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\"><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\"><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">(B\u00e0i vi\u1ebft ch\u1ec9 cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin khoa h\u1ecdc. Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u00e0 \u1edf ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng. Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1eeda b\u00e0i vi\u1ebft, kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ea5t c\u1ee9 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m g\u00ec li\u00ean quan \u0111\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng v\u00e0 doanh s\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m li\u00ean \u0111\u1edbi kh\u00e1c.)<\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\"><\/div>\n<div class=\"_2cuy _3dgx _2vxa\">(Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1eeda b\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 ti\u1ec1n b\u1edfi b\u1ea5t c\u1ee9 c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0o, b\u1edfi c\u00e1c c\u00f4ng ty d\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng!)<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00e1ch \u0111\u00e2y v\u00e0i th\u00e1ng, nh\u01b0ng v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do n\u00ean gi\u1edd m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean \u0111\u00e2y. L\u00fd do \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 m\u00ecnh mu\u1ed1n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean c\u00f3 g\u1eedi cho m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e1o, tuy nhi\u00ean, kh\u00f4ng b\u00e1o n\u00e0o \u0111\u0103ng v\u00ec th\u00f4ng tin \u201cqu\u00e1 nh\u1ea1y c\u1ea3m\u201d!? L\u00fd do th\u1ee9 [&#8230;]\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5860,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5859","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-y-te-suc-khoe"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5859","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5859"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5859\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5860"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vnras.com\/drug\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}